Holter nedir? Ne için kullanılır?

Holter, kalp ritmini veya kan basıncını 24 saat ile birkaç gün boyunca kesintisiz olarak kaydeden taşınabilir bir tıbbi tanı cihazıdır. Bu sistem, hastane ortamında çekilen kısa süreli EKG veya tek seferlik tansiyon ölçümüyle yakalanamayan gizli kalp sorunlarını tespit etmek için kullanılır. Gün içinde aniden ortaya çıkan çarpıntı, açıklanamayan bayılma atakları, sessiz ilerleyen damar tıkanıklığı şüpheleri ve tehlikeli tansiyon dalgalanmaları bu yöntem sayesinde net bir şekilde kayıt altına alınır. Kişinin kendi doğal ortamındaki, uykusundaki veya efor halindeki kalp sağlığı haritasını çıkararak, hayati risk taşıyan kardiyovasküler problemlerin zamanında belirlenmesine olanak tanır.

Holter Cihazı Nedir?

Kardiyovasküler sistemin kendi doğal ortamındaki işleyişini anlamak için kullanılan bu cihazlar, temel olarak küçük, taşınabilir ve oldukça hafif kayıt üniteleridir. Kişinin günlük rutinini bozmamak üzere tasarlanmışlardır. Vücuda bağlanan ince kablolar ve elektrotlar aracılığıyla kalbin ürettiği mikro elektrik sinyallerini algılayıp, kendi içindeki hafıza kartına kaydederler. Standart bir kalp elektrosu kalbi sadece çok kısa bir süre dinlerken, bu cihazlar sayesinde binlerce kalp atışı tek tek kayıt altına alınır. Böylelikle günün hangi saatinde kalbin zorlandığı, uykuda yeterince dinlenip dinlenmediği veya efor sarf ederken nasıl bir ritim izlediği net bir biçimde ortaya konur.

Gelişen teknolojiyle birlikte farklı ihtiyaçlara göre tasarlanmış izlem cihazları bulunmaktadır. Temel kullanım alanlarına göre izlem seçenekleri şunlardır:

• Ritim cihazları
• Tansiyon kayıt cihazları
• Olay kaydediciler
• Deri altı cihazlar

Bu cihazların her biri, kişinin şikayetinin türüne ve bu şikayetlerin ne sıklıkla ortaya çıktığına göre özel olarak seçilir. Böylece en doğru tanıya ulaşmak için uygun zemin hazırlanmış olur.

Çarpıntı ve Ritim Bozukluklarının Teşhisinde Holter Neden Önemlidir?

Pek çok kalp ritim bozukluğu sürekli bir şekilde devam etmez. Genellikle aniden başlar, birkaç dakika veya birkaç saat sürer, ardından kişi hastaneye ulaştığında her şey normale dönmüş olur. Tıpta gelip geçici ataklar şeklinde tarif edilen bu durumlar o an hastanede olunmadığı sürece standart yöntemlerle kolayca saptanamaz. Çarpıntı veya göğüste aniden beliren tuhaf hisler, kişinin yaşam kalitesini ciddi anlamda düşürebilir. İzlem cihazının temel amacı, kişinin bu şikayetleri yaşadığı o kritik anı hafızaya almaktır. Hasta bir anormallik hissettiğinde genellikle cihaz üzerindeki küçük bir düğmeye basarak o anı işaretler ve böylece kayıtlar incelenirken o dakikadaki kalp hareketleri detaylıca analiz edilir.

Özellikle kalbin üst odacıklarından kaynaklanan ve aniden kalbi çok yüksek hızlara çıkaran ritim bozukluklarının yakalanması son derece kritiktir. Bazen kalbin sadece titreşmesi şeklinde seyreden ataklar, kalp içinde kanın durağanlaşmasına ve pıhtı oluşumuna yol açabilir. Bu pıhtının yerinden oynaması istenmeyen nörolojik sonuçlar doğurabileceği için, kısacık bir atağın dahi yakalanması hayati bir önem taşır.

Bu tür durumlarda kişinin hissedebileceği yaygın belirtiler şunlardır:

• Çarpıntı
• Nefes darlığı
• Göz kararması
• Göğüs ağrısı
• Terleme

Bu belirtilerin ne kadarlık bir süre devam ettiği ve kalpte nasıl bir elektriksel değişime yol açtığı, ancak uzun süreli bir izlemle netleşebilir.

Holter Sonucunda Ritim Bozukluğu Saptanırsa Hangi Tedaviler Uygulanabilir?

Cihaz kayıtlarında kalbin doğal çalışma düzenini bozan kısa devreler, anormal elektrik yolları veya fazladan uyarı üreten noktalar tespit edildiğinde, günümüzde bu sorunları ortadan kaldırmaya yönelik oldukça gelişmiş seçenekler mevcuttur. Yıllarca sadece ilaçlarla kontrol altında tutulmaya çalışılan birçok ritim bozukluğu, uygun görüldüğü takdirde elektrofizyolojik çalışma ve kateter ablasyonu adı verilen yöntemlerle önemli ölçüde tedavi edilebilir.

Elektrofizyolojik çalışma, kalbin elektrik sisteminin içeriden detaylı bir şekilde haritalandırılması işlemidir. Lokal anestezi altında, genellikle kasık bölgesindeki damarlardan girilerek ince ve esnek kablolar yardımıyla kalbin içine ulaşılır. Bu kablolar kalbin iç yüzeyindeki elektrik sinyallerini okuyarak, sorunun hangi noktadan kaynaklandığını tespit eder. Sorunlu bölge bulunduktan sonra ablasyon adı verilen aşamaya geçilir. Ablasyon işlemi, o noktadaki milimetrik dokunun radyofrekans enerjisiyle ısıtılması veya özel gazlarla dondurulması esasına dayanır. Bu sayede anormal elektrik üreten hücreler devre dışı bırakılır. Bu yöntemlerin birçoğunda yüksek başarı oranları elde edilir ve hastaların büyük bir kısmı kısa süre içinde normal yaşantılarına dönebilir.

Kalpteki Tekleme Hissinin Tehlikeli Olup Olmadığı Holter İle Nasıl Anlaşılır?

Birçok kişi hayatının belli dönemlerinde kalbinde kuş çırpınıyormuş, kalbi durup tekrar güçlü bir şekilde vuruyormuş veya asansör boşluğuna düşüyormuş gibi hisler yaşayabilir. Bu hisler çoğunlukla kalpteki erken veya fazladan atımlardan kaynaklanır. Her sağlıklı insanın kalbi gün içinde birkaç kez bu şekilde tekleme yapabilir. Stres, aşırı yorgunluk, uykusuzluk, yoğun çay veya kahve tüketimi gibi faktörler bu masum teklemeleri artırabilir. Ancak bu teklemelerin sayısının ve sıklığının ne boyutta olduğunu göz kararı veya kısa süreli bir muayene ile bilmek imkansızdır.

İşte tam bu noktada sürekli izlem devreye girer. Kayıtlar tamamlandığında kalbin toplam atım sayısı içindeki fazladan atımların yüzdesi hesaplanır. Eğer bu fazladan atımların oranı belirli bir seviyenin, örneğin yüzde on civarının üzerine çıkmışsa, bu durum kalbi zaman içinde yorabilir. Sürekli kendi düzeni dışında tekleyen bir kalp kası, yavaş yavaş gücünü kaybederek kalp yetmezliğine giden bir süreci başlatabilir. Eğer uzun süreli kayıtlarda bu teklemelerin yoğunluğu fazla bulunursa ve kalp ultrasonunda kalbin kasılma gücünde zayıflama emareleri görülürse, bu durum masum bir tekleme olmaktan çıkar. Bu aşamada yine ablasyon yöntemleriyle bu hatalı sinyal üreten bölgelerin susturulması hedeflenir. Müdahale sonrasında çoğu zaman yorulmuş olan kalp kası toparlanarak eski sağlıklı günlerine dönebilir.

Nabzın Çok Yavaşlaması Durumunda Holter Bize Nasıl Yol Gösterir?

Kalbin sağ üst köşesinde, adeta doğal bir pil gibi çalışan ve elektrik üreten özel bir hücre grubu bulunur. Bu doğal pil, kalbin düzenli ve yeterli hızda çalışmasını sağlar. Ancak ilerleyen yaş, geçirilmiş enfeksiyonlar, kullanılan çeşitli ilaçlar veya damar yapısındaki bozulmalar nedeniyle bu doğal merkez zayıflayabilir. Kimi zaman merkez düzgün çalışsa bile, üretilen elektriğin kalbin alt odacıklarına iletilmesinde ciddi kesintiler yaşanabilir.

Kişi açıklanamayan sersemlik hissi, kronik halsizlik veya aniden düşüp bayılma gibi şikayetler yaşadığında, takılan cihaz kalbin zaman zaman birkaç saniyeliğine tamamen durduğunu veya elektriğin hiç aşağı iletilemediğini gösterebilir. İnsan beyni kan akışındaki birkaç saniyelik bir kesintiye bile tahammül edemez ve sistemlerini geçici olarak kapatarak bayılmaya yol açar. Bu tür yavaşlama veya duraksama problemlerinin genellikle haplarla kalıcı bir tedavisi bulunmaz. Bu noktada en etkili yaklaşım kalbi dışarıdan düzenli olarak uyaracak kalıcı bir kalp pili yerleştirilmesidir.

Kalp atış hızının aşırı yavaşladığı durumlarda görülen bazı belirtiler şunlardır:

• Baş dönmesi
• Halsizlik
• Göz kararması
• Bayılma
• Yorgunluk

Kalp pili yerleştirme işlemi genellikle lokal anesteziyle köprücük kemiğinin hemen altına açılan küçük bir cebe cihazın yerleştirilmesi ve ince kabloların kalbe yönlendirilmesiyle gerçekleştirilir. Bu cihaz, kalp yeterli hızda attığında sadece izlemede kalır, ancak kalp duraksadığı veya yavaşladığı anda devreye girerek küçük elektrik sinyalleriyle düzeni sağlar.

İleri Evre Kalp Yetmezliği ve Tehlikeli Ritim Ataklarında Holter Ne İşe Yarar?

Daha önce büyük bir kalp krizi geçirmiş, kalp kasının önemli bir bölümü hasar görmüş veya farklı hastalıklar sebebiyle kalbi büyüyerek pompalama gücünü yitirmiş kişilerde, tehlikeli ritim bozukluklarının gelişme ihtimali daha yüksektir. Bu kişilerin düzenli kontrolleri sırasında yapılan uzun süreli izlemlerde, hastanın kendisinin dahi hissetmediği ancak arka planda gerçekleşen ve kalbin alt karıncıklarından kaynaklanan çok hızlı, düzensiz ritim atakları saptanabilir. Bu ataklar, normal bir çarpıntıdan çok daha farklı ve tehlikelidir.

Kalbin pompalama gücünün belirli bir yüzdenin altına düştüğü ve kayıtlarda bu tür hayati risk taşıyan atakların belgelendiği durumlarda, daha koruyucu önlemler alınması gerekir. Bu önlemlerden en önemlisi, şok pili olarak da bilinen implante edilebilir kardiyoverter defibrilatörlerin kullanılmasıdır. Bu gelişmiş cihazlar, normal kalp pillerine benzer şekilde cilt altına yerleştirilir ancak görevleri çok daha farklıdır. Sürekli olarak kalp ritmini izlerler ve kalpte hayatı tehdit edebilecek kaotik bir titreme veya ölümcül bir hızlanma algıladıklarında, saniyeler içinde devreye girerek kalbe elektroşok verir ve ritmi tekrar eski haline döndürürler. Bu tür koruyucu cihazların kimlere takılması gerektiği kararı, büyük ölçüde ambulatuvar izlem verilerinden elde edilen kanıtlara dayanılarak verilir.

Açıklanamayan Bayılmaların Altında Yatan Nedenler Holter İle Bulunabilir mi?

Bayılma, kişinin beyin kan akımının aniden azalması sonucu geçici olarak şuurunu kaybedip yere yığılması ve ardından kısa sürede kendiliğinden kendine gelmesi durumudur. Bu durum basit bir tansiyon düşüklüğünden kaynaklanabileceği gibi, kalbin aniden çok hızlanması veya durması gibi daha ciddi bir problemin habercisi de olabilir. Kişi bayıldıktan sonra acil servise götürüldüğünde ve standart testleri yapıldığında çoğu zaman her şey tamamen normal görünebilir.

Eğer bayılmanın altında kalple ilgili bir ritim bozukluğu yatıyorsa, bunu sadece yirmi dört saatlik bir kayıtla yakalamak her zaman mümkün olmaz. Çünkü bazı kişiler aylarca hiçbir sorun yaşamazken, aniden yılda bir veya iki kez bayılabilir. O kritik anda cihaz kişinin üzerinde değilse, bayılmanın asıl nedeni gizli kalır. Bu tür nadir ama ciddi durumlarda, deri altına yerleştirilen ve pil ömrü birkaç yıl sürebilen çok küçük boyutlu kaydediciler kullanılır. Bu cihazlar kişi banyo yaparken, yüzerken veya uyurken bile sürekli kayıt alır. Beklenen bayılma veya şiddetli çarpıntı hissi tekrar yaşandığında, cihaz bu anı hafızasına kaydeder ve uzaktan izleme sistemleriyle verileri iletir. Böylece yıllarca anlaşılamayan durumlar aydınlatılarak, gerekli müdahalelerin yapılmasına olanak sağlanır.

Bayılmayı tetikleyebilecek çeşitli unsurlar şunlardır:

• Ritim problemleri
• Tansiyon dalgalanmaları
• Kapak darlıkları
• Vazovagal refleksler
• Nörolojik etkenler

Bazı durumlarda ayırıcı tanı için kişinin özel bir masada dik pozisyona getirilerek nabız ve kan basıncının izlendiği eğik masa testlerinden de faydalanılmaktadır.

Ağrısız Kalp Krizi Riski Taşıdığımızı Holter İle Öğrenmek Mümkün müdür?

Kalbi besleyen damarlar yıllar içinde çeşitli nedenlerle daralmaya başladığında, kalp kasına giden oksijen miktarı azalır. Normal şartlarda kişi efor sarf ettiğinde, yokuş çıkarken veya strese girdiğinde göğsünde bir baskı, yanma veya sol kola vuran bir ağrı hisseder. Bu ağrı, vücudun kişiye durup dinlenmesi için verdiği doğal bir uyarıdır. Ancak bazı insanlarda damarlar çok ciddi şekilde daralmış olsa bile sinir uçlarındaki farklılıklar veya harabiyet nedeniyle kişi hiçbir ağrı hissetmeyebilir. Sessiz iskemi olarak adlandırılan bu durum oldukça risklidir, çünkü kişi kendini tamamen sağlıklı sanırken aniden büyük bir sorunla karşılaşabilir.

İleri yaşta olanlarda, diyabet geçmişi bulunanlarda veya risk profili yüksek olan kişilerde günlük yaşam sırasında yapılan izlemler, bu sessiz tehlikeyi gün yüzüne çıkarabilir. Kişi hiçbir ağrı hissetmeden yolda yürürken, kayıt cihazı kalp kasının o an oksijensiz kaldığını dalga formlarındaki çökmelerden tespit edebilir. Bu tür sessiz oksijensizlik atakları saptanan kişiler, daha net bir değerlendirme için anjiyografi gibi detaylı incelemelere yönlendirilir.

Bu durum için yüksek risk taşıyan faktörler şunlardır:

• Şeker hastalığı
• İleri yaş
• Sigara kullanımı
• Yüksek kolesterol
• Ailevi yatkınlık

Eğer anjiyografi sırasında damarlarda belirgin darlıklar görülürse, balonla genişletme veya stent yerleştirme gibi yöntemlerle damarın açılması ve kalp kasının yeniden yeterli kanlanması sağlanır. Bu sayede kişinin farkında bile olmadığı büyük bir riskin önüne geçilmiş olur.

Düşürülemeyen Yüksek Tansiyon Hastalığında Tansiyon Holter Nasıl Yardımcı Olur?

Nasıl ki ritim cihazları kalbin elektriğini takip ediyorsa, tansiyon kayıt cihazları da kanın damar duvarına yaptığı basıncı yirmi dört saat boyunca belli aralıklarla ölçerek kaydeder. Hastane ortamında sırf doktor veya hemşire gördüğü için heyecanlanıp tansiyonu yükselen kişilerin gerçek kan basıncını anlamak için bu yöntem sıklıkla tercih edilir. Ayrıca tansiyon ilacı kullanan hastaların tedavilerinin ne kadar etkili olduğunu gözlemlemek için de son derece yararlıdır.

Bazı hastalar diyetlerine dikkat etmelerine, tuzu azaltmalarına ve farklı mekanizmalarla çalışan birden fazla ilacı düzenli kullanmalarına rağmen, kan basıncı değerlerini bir türlü istenen sınırların altına indiremezler. Dirençli hipertansiyon adı verilen bu durum böbrekler, gözler ve kalp üzerinde uzun vadede yıpratıcı etkilere yol açabilir. Bu noktada yirmi dört saatlik izlem devreye girerek, tansiyonun gerçekten gün boyu mu yüksek olduğunu, yoksa sadece gece uykusunda mı tehlikeli seviyelere çıktığını belirler.

İlaçların yetersiz kaldığı böylesi zorlu durumlarda, böbreklere giden damarların etrafındaki aşırı aktif sinir ağlarını yatıştırmayı amaçlayan renal denervasyon gibi girişimsel yöntemler değerlendirilebilir. Bu işlem sırasında damar çevresindeki sinirler hafifçe ısıtılarak beyin ile böbrek arasındaki sürekli tansiyon yükseltme emri veren döngü kırılmaya çalışılır. Bu tür müdahaleler, uygun hastalarda kan basıncı kontrolüne önemli ölçüde destek sağlayarak hastanın yaşam kalitesini artırmayı hedefler.

Holter Takılırken ve Kayıt Süresince Nelere Dikkat Edilmelidir?

Ambulatuvar izlem sistemlerinin, kişinin kalbindeki ve damarlarındaki sorunları belirlemede bu kadar kritik bir rol oynaması, alınacak kayıtların temiz ve kesintisiz olmasını zorunlu kılar. Kayıt kalitesinin yüksek olması için cihaz takılırken ve sonrasındaki izlem süresince kişinin dikkat etmesi gereken bazı basit ancak çok önemli detaylar bulunmaktadır.

Cihazın elektrotlarının cilde temas etmesi, kalbin çok düşük voltajlı sinyallerini doğru okuyabilmesi açısından şarttır. Bu sebeple elektrotların yapıştırılacağı bölgelerin temiz ve uygun yapıda olması istenir. Cihaz takıldıktan sonra kabloların gerilmemesi ve yerlerinden çıkmaması için rahat hareket imkanı sunan giysiler tercih edilmelidir. İstenen en önemli şey, kişinin cihaz yokmuşçasına normal yaşantısına devam etmesidir. Doktorların görmek istediği tablo hastanın kendi doğal ortamında, günlük rutin işlerini yaparken bedeninin nasıl bir tepki verdiğidir. Ayrıca cihaz takılıyken bir şikayet yaşanırsa, bunun saatiyle birlikte not edilmesi, daha sonra yapılacak incelemede tanıyı hızlandırır.

Kayıt süresi boyunca uyulması gereken bazı kurallar şunlardır:

• Duş almamak
• Banyo yapmamak
• Bol giyinmek
• Normal yaşantıya devam etmek
• Şikayetleri not almak

Bu izlem süreci, vücuda iğne batırılmayan, dışarıdan radyasyon veya elektrik verilmeyen, tamamen ağrısız bir dinleme yöntemidir. Elde edilen veriler, sağlık durumunun netleşmesini sağlayarak kişiye özel, güvenilir ve etkili bir yol haritasının çizilmesine olanak tanır. Sorunun kökeni doğru tespit edildiğinde, hastaya uygulanacak tedavinin başarı şansı da o oranda yüksek olacaktır.

Sıkça sorulan sorular

Prof. Dr. Kadriye Kılıçkesmez

Prof. Dr. Kadriye Orta Kılıçkesmez, Türk kardiyoloji alanında önde gelen isimlerden biridir. 24 Ocak 1974’te Tekirdağ’da doğmuştur. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde tamamladıktan sonra uzmanlık alanı olarak kardiyolojiyi seçmiş ve aynı üniversitenin Kardiyoloji Enstitüsü’nde uzmanlık eğitimini almıştır.2015 yılında üniversite tarafından görevlendirilerek Şişli Etfal kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuarını kurmuştur. 2017 yılında profesör olan Kadriye Kılıçkesmez 2020 yılında Prof Dr. Cemil Taşçı Hastanesi’nin kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuvarını kurmuş, kliniğin eğitim kliniği olmasını sağlamıştır.