LAA kapatma, atriyal fibrilasyonu olan bazı hastalarda kalbin sol kulakçığında bulunan sol atriyal appendiksin kateter yoluyla özel bir cihazla kapatılması işlemidir. Hastalarımıza bunu genellikle “kalpte pıhtının sık oluştuğu küçük kese şeklindeki bölgenin kapatılması” şeklinde anlatıyoruz.
LAA, İngilizce left atrial appendage ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede sol atriyal appendiks, sol kulakçıkçık veya günlük anlatımla “sol kulakçığın küçük kese şeklindeki uzantısı” denebilir. Atriyal fibrilasyonda kalbin bu bölgesinde kan akımı yavaşlayabilir ve pıhtı oluşumuna zemin hazırlanabilir.
LAA kapatma herkese yapılan bir işlem değildir. Özellikle pıhtı önleyici tedavinin uzun süre kullanılmasının uygun olmadığı veya ciddi kanama riski taşıdığı seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir. Amaç atriyal fibrilasyonu ortadan kaldırmak değil, belirli hastalarda pıhtıya bağlı inme riskini azaltmaya yönelik alternatif bir strateji oluşturmaktır.
| Konu | Kısa yanıt |
|---|---|
| LAA nedir? | Sol atriyumun kese şeklindeki küçük uzantısıdır |
| LAA kapatma nedir? | Bu bölgenin kateterle yerleştirilen cihazla kapatılmasıdır |
| Neden yapılır? | Atriyal fibrilasyonda pıhtı oluşma riskini azaltmaya yardımcı olmak için |
| Kimlerde düşünülür? | Uzun süreli pıhtı önleyici tedavinin uygun olmadığı seçilmiş hastalarda |
| İşlem açık ameliyat mı? | Genellikle hayır, kateter yoluyla yapılır |
| Giriş yeri | Çoğunlukla kasık toplardamarı |
| Anestezi | Merkeze ve hastaya göre genel anestezi veya derin sedasyon kullanılabilir |
| İşlemde görüntüleme | TEE ve/veya intrakardiyak ekokardiyografi kullanılabilir |
| İşlem süresi | Genellikle birkaç saatten kısa sürer; anatomiye göre değişebilir |
| Hastanede kalış | Çoğu hastada kısa süreli yatış yeterli olabilir |
| Kan sulandırıcı hemen kesilir mi? | Hayır, ilaç planı kişiye özel belirlenir |
| Kontrol gerekir mi? | Evet, görüntüleme ve klinik takip gerekir |
| Atriyal fibrilasyonu tedavi eder mi? | Hayır |
| İnme riskini tamamen sıfırlar mı? | Hayır |
LAA nedir?
LAA, sol atriyumun dışa doğru uzanan küçük kese şeklindeki bölümüdür. Kalbin pompalama işlevi için temel bir yapı değildir ancak atriyal fibrilasyonda pıhtı oluşumu açısından önem kazanabilir.
Atriyal fibrilasyonda kulakçıklar düzenli kasılmak yerine düzensiz ve hızlı elektriksel aktivite gösterir. Bu durum bazı hastalarda kanın özellikle sol atriyal appendiks içinde daha yavaş hareket etmesine yol açabilir.
Kan akımının yavaşladığı bölgelerde pıhtı oluşma eğilimi artabilir. Bu pıhtı kalpten ayrılırsa beyin damarlarına giderek inmeye neden olabilir.
Bu nedenle LAA, atriyal fibrilasyon hastalarının inme riskini değerlendirirken önemli bir anatomik bölgedir.
Ancak LAA’nın varlığı tek başına kapatma işlemi gerektiği anlamına gelmez. Karar hastanın inme riski, kanama riski, ilaç kullanımı ve diğer klinik özellikleri birlikte değerlendirilerek verilir.
LAA kapatma işlemi nedir?
LAA kapatma işlemi, sol atriyal appendiksin ağzının özel bir kapatma cihazıyla içeriden kapatılmasıdır. Amaç, bu bölgeye kan girişini sınırlamak ve burada pıhtı oluşma ihtimalini azaltmaktır.
İşlem cerrahi olmayan, kateter tabanlı bir girişimdir. Çoğunlukla kasık toplardamarından girilir ve kalbin sağ kulakçığına ulaşılır.
Buradan kalbin iki kulakçığı arasındaki ince duvar geçilerek sol atriyuma ulaşılır. Kapatma cihazı LAA girişine yerleştirilir.
İşlem sırasında cihazın:
- Uygun boyutta olup olmadığı
- LAA girişini yeterince kapatıp kapatmadığı
- Kalp çevresindeki yapılara temas edip etmediği
- Yerinde sağlam durup durmadığı
görüntüleme yöntemleriyle kontrol edilir.
Cihaz uygun pozisyonda değilse bırakılmadan önce yeniden konumlandırılabilir.
LAA kapatma neden yapılır?
LAA kapatmanın temel amacı, atriyal fibrilasyonu olan seçilmiş hastalarda pıhtıya bağlı inme riskini azaltmaya yardımcı olmaktır. Özellikle uzun süreli pıhtı önleyici tedavinin uygun olmadığı hastalarda bu seçenek gündeme gelebilir.
LAA kapatma daha çok şu durumlarda değerlendirilir:
- Atriyal fibrilasyon bulunması
- İnme riskinin anlamlı olması
- Uzun süreli antikoagülan tedavide ciddi kanama riski bulunması
- Daha önce önemli kanama geçirilmiş olması
- İlaç kullanımını zorlaştıran özel klinik durumlar
- Pıhtı önleyici tedaviyle ilgili sürdürülebilirlik sorunları
Ancak “kan sulandırıcı kullanmak istemiyorum” tek başına işlem için yeterli bir neden değildir.
Karar verirken hastanın inme riski ve kanama riski birlikte değerlendirilir. Ayrıca kalp kapak hastalıkları, böbrek fonksiyonları ve daha önce geçirilmiş inme gibi faktörler de önemlidir.
LAA kapatma kimlere yapılır?
LAA kapatma herkese uygulanmaz; özellikle atriyal fibrilasyonu olan ve uzun süreli antikoagülan tedavinin sorun oluşturduğu seçilmiş hastalarda değerlendirilir. Uygunluk kararı ayrıntılı kardiyoloji değerlendirmesi sonrasında verilir.
Hastanın LAA kapatmaya uygun olup olmadığını değerlendirirken şu noktalar dikkate alınır:
- Atriyal fibrilasyon tipi
- İnme riski
- Kanama riski
- Daha önce geçirilmiş ciddi kanamalar
- Antikoagülan ilaçlara uyum veya tolerans
- Sol atriyal appendiks anatomisi
- Kalp içi pıhtı bulunup bulunmadığı
İşlem öncesinde transözofageal ekokardiyografi, yani yemek borusundan yapılan kalp ultrasonu ile LAA ayrıntılı biçimde incelenebilir.
Bu görüntüleme sırasında appendiksin şekli, çapı ve içinde pıhtı olup olmadığı değerlendirilir.
Her atriyal fibrilasyon hastasında LAA kapatma gerekmemesi bu nedenle önemlidir. Birçok hastada ilaç tedavisi hâlâ temel seçenektir.
LAA kapatma nasıl yapılır?
LAA kapatma kasık toplardamarından ilerletilen kateterler kullanılarak yapılır. İşlemde açık kalp ameliyatı yapılmaz ve cihaz kalbin içinden sol atriyal appendiks girişine yerleştirilir.
İşlem genel olarak şu adımlarla ilerler:
- Kasık toplardamarına giriş yapılır.
- Kateter sağ atriyuma ilerletilir.
- İki kulakçık arasındaki septumdan geçilir.
- Sol atriyuma ulaşılır.
- LAA anjiyografik ve ekokardiyografik olarak ölçülür.
- Uygun boyutta kapatma cihazı seçilir.
- Cihaz LAA girişine yerleştirilir.
- Pozisyon ve sızdırmazlık kontrol edilir.
- Uygunluk doğrulanırsa cihaz serbest bırakılır.
İşlem boyunca kalp ritmi, tansiyon ve oksijen düzeyi yakından takip edilir.
Hastanın anatomisine göre işlem süresi ve teknik ayrıntılar değişebilir.
LAA kapatma açık ameliyat mıdır?
Kateterle yapılan LAA kapatma açık kalp ameliyatı değildir. İşlem çoğunlukla kasık toplardamarından ilerletilen ince kateterlerle gerçekleştirilir.
Bu yönüyle cerrahi LAA kapatmadan farklıdır.
Cerrahi yöntemlerde LAA, başka bir kalp ameliyatı sırasında dışarıdan kapatılabilir veya cerrahi olarak çıkarılabilir. Kateter yönteminde ise göğüs kafesi açılmadan kalbin içinden kapatma yapılır.
Kateter tabanlı yaklaşımda:
- Göğüs kemiği kesilmez.
- Kalp-akciğer makinesi kullanılmaz.
- Kasık damarından giriş yapılır.
- Kalış süresi çoğunlukla daha kısadır.
Ancak “ameliyatsız” ifadesi işlemin risksiz olduğu anlamına gelmez.
Kalbin içinde ve büyük damarlarda yapılan her girişim gibi LAA kapatmanın da kendine özgü riskleri vardır.
LAA kapatma sırasında hasta uyutulur mu?
LAA kapatma sırasında anestezi yöntemi merkezin uygulamasına ve kullanılan görüntüleme tekniğine göre değişebilir. Bazı hastalarda genel anestezi, bazı hastalarda derin sedasyon uygulanabilir.
Transözofageal ekokardiyografi kullanıldığında yemek borusundan görüntüleme probu yerleştirildiği için hastanın konforu açısından daha derin sedasyon veya genel anestezi tercih edilebilir.
İntrakardiyak ekokardiyografi kullanılan bazı işlemlerde ise farklı sedasyon yaklaşımları kullanılabilir.
İşlem boyunca:
- Kalp ritmi
- Tansiyon
- Oksijen seviyesi
- Solunum
- Genel dolaşım durumu
sürekli takip edilir.
Anestezi türüne hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve işlem planı değerlendirilerek karar verilir.
Bu nedenle “LAA kapatma mutlaka genel anesteziyle yapılır” demek doğru değildir.
LAA kapatma ne kadar sürer?
LAA kapatma işlemi çoğu hastada birkaç saatten kısa sürede tamamlanabilir, ancak kesin süre anatomiye ve işlemin teknik zorluğuna göre değişir. Hazırlık ve işlem sonrası takip süresi de toplam hastane süresine eklenir.
İşlem süresini etkileyen başlıca faktörler şunlardır:
- LAA anatomisinin karmaşıklığı
- Cihazın uygun pozisyona yerleştirilmesi
- Septumdan geçişin zorluğu
- Kullanılan görüntüleme yöntemi
- Ek girişim gerekip gerekmediği
- Hastanın klinik durumu
Cihaz ilk yerleştirmede ideal pozisyonda değilse tekrar konumlandırma yapılabilir.
Bu nedenle işlem süresini kesin dakika üzerinden değerlendirmek doğru değildir.
İşlem sonrasında hasta kısa süreli yakın takipte tutulur. Kasık giriş bölgesi, kalp ritmi ve genel durum gözlenir.
Taburculuk zamanını işlem sonucu ve hastanın klinik durumu belirler.
LAA kapatma sonrası hastanede kaç gün kalınır?
Komplikasyon gelişmeyen birçok hastada LAA kapatma sonrası hastanede kalış kısa olabilir. Ancak kesin süre hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve işlem sonrası bulgulara göre belirlenir.
İşlem sonrasında:
- Kasık bölgesi kanama açısından izlenir.
- Tansiyon ve kalp ritmi takip edilir.
- Kalp çevresinde sıvı birikimi olup olmadığı değerlendirilebilir.
- İlaç planı yeniden düzenlenir.
- Gerekli durumlarda kontrol ekokardiyografisi yapılır.
Bazı hastalar kısa süre içinde taburcu olabilirken daha yakından izlenmesi gereken hastalarda yatış uzayabilir.
Kalp tamponadı, kanama veya ritim sorunu gibi beklenmeyen durumlarda hastanede kalış süresi artabilir.
Bu nedenle taburculuk planı sabit değil, kişiye özeldir.
LAA kapatma sonrası kan sulandırıcı bırakılır mı?
LAA kapatma yapıldıktan sonra pıhtı önleyici ilaçlar genellikle aynı gün tamamen bırakılmaz. İlaç planı cihazın üzerinin kalp dokusuyla kaplanma süreci ve hastanın kanama riskine göre belirlenir.
İşlem sonrası dönemde farklı antitrombotik tedavi stratejileri kullanılabilir.
Bu süreçte:
- Antikoagülan ilaçlar
- Antiagregan ilaçlar
- Bazen iki ilaçlı kombinasyonlar
hastanın durumuna göre kullanılabilir.
Hangi ilacın ne kadar süre kullanılacağı tek tip değildir.
Kontrol görüntülemesinde cihazın yerleşimi, üzerinde pıhtı olup olmadığı ve çevresinden anlamlı kaçak bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir.
İlaçlar kesinlikle hekime danışmadan kesilmemelidir.
LAA kapatmanın amacı uzun vadeli antikoagülasyon ihtiyacını bazı hastalarda azaltmak olabilir; ancak bu karar takip süreci sonunda verilir.
LAA kapatma sonrası kontrol neden önemlidir?
LAA kapatma sonrası kontrolün temel amacı cihazın yerinde olduğunu ve beklenen şekilde kapatma sağladığını doğrulamaktır. Ayrıca cihaz yüzeyinde pıhtı oluşumu veya çevresinde belirgin kaçak olup olmadığı değerlendirilir.
Kontrollerde transözofageal ekokardiyografi veya uygun başka görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Takipte özellikle:
- Cihazın pozisyonu
- Cihaz çevresindeki akım
- Cihaz üzerinde pıhtı
- Kalp çevresinde sıvı
- Hastanın ritmi
- İlaç toleransı
değerlendirilir.
Bu kontroller aynı zamanda antikoagülan veya antiagregan tedavinin nasıl devam edeceğini belirlemeye yardımcı olur.
Hasta kendini iyi hissetse bile kontrol randevularını aksatmamalıdır.
LAA kapatma tek seferlik bir girişim olsa da işlem sonrası takip tedavinin önemli bir parçasıdır.
LAA kapatma atriyal fibrilasyonu tedavi eder mi?
Hayır. LAA kapatma atriyal fibrilasyon ritmini düzeltmez ve ritim bozukluğunu ortadan kaldırmaz. İşlemin temel amacı atriyal fibrilasyona bağlı pıhtı ve inme riskini azaltmaya yönelik bir strateji oluşturmaktır.
Atriyal fibrilasyon tedavisinde farklı hedefler vardır:
- Kalp hızının kontrolü
- Ritmin düzeltilmesi
- Pıhtı oluşumunun önlenmesi
- İnme riskinin azaltılması
- Eşlik eden kalp hastalıklarının tedavisi
LAA kapatma bu hedeflerden özellikle pıhtı oluşumuna yönelik olan bölümle ilgilidir.
Atriyal fibrilasyonun kendisi için ilaç tedavisi, kardiyoversiyon veya ablasyon gibi farklı yöntemler değerlendirilebilir.
Bir hastaya LAA kapatma yapılmış olması, atriyal fibrilasyon takiplerinin bittiği anlamına gelmez.
Ritim kontrolü ve diğer kalp-damar riskleri yine düzenli olarak izlenmelidir.
LAA kapatma ile ablasyon aynı şey midir?
Hayır. LAA kapatma ile atriyal fibrilasyon ablasyonu tamamen farklı işlemlerdir. LAA kapatma pıhtı riskini azaltmayı hedeflerken, ablasyon atriyal fibrilasyona yol açan elektriksel mekanizmaları tedavi etmeyi amaçlar.
| Özellik | LAA kapatma | Atriyal fibrilasyon ablasyonu |
|---|---|---|
| Temel amaç | Pıhtı ve inme riskini azaltmak | Ritim bozukluğunu kontrol etmek |
| Hedef bölge | Sol atriyal appendiks | Atriyumdaki elektriksel odaklar |
| Cihaz | Kapatma cihazı | Ablasyon kateterleri |
| AF’yi ortadan kaldırır mı? | Hayır | Bazı hastalarda ritim kontrolüne yardımcı olabilir |
| Antikoagülasyon kararı | Ayrı değerlendirilir | İnme riskine göre ayrıca değerlendirilir |
Bazı hastalarda her iki işlem farklı dönemlerde gündeme gelebilir.
Ancak birinin yapılması diğerinin otomatik olarak gerekli veya gereksiz olduğu anlamına gelmez.
LAA kapatma işleminin riskleri nelerdir?
LAA kapatma invaziv bir kalp girişimidir ve tamamen risksiz değildir. Riskler hastanın anatomisine, yaşına, eşlik eden hastalıklarına ve işlem özelliklerine göre değişir.
Olası komplikasyonlar arasında:
- Kasık giriş yerinde kanama
- Kalp çevresinde sıvı birikmesi
- Kalp duvarında hasar
- Cihazın uygun yerleşmemesi
- Cihaz üzerinde pıhtı oluşması
- Cihaz çevresinden rezidüel kaçak
- Damar veya kalp içi yapılarda hasar
- İnme veya başka embolik olaylar
- Anesteziye bağlı sorunlar
yer alabilir.
Ciddi komplikasyonlar her hastada beklenen durumlar değildir ancak ihtimal tamamen yok sayılamaz.
Bu nedenle işlem öncesinde LAA anatomisi, kanama riski ve genel kalp durumu ayrıntılı değerlendirilir.
Amaç yalnızca işlemi yapmak değil, olası faydanın mevcut riskten anlamlı biçimde fazla olduğu hastayı doğru seçmektir.
LAA kapatma sonrası nelere dikkat edilmelidir?
LAA kapatma sonrasında en önemli konular ilaçların düzenli kullanılması, kasık giriş yerinin kontrolü ve planlanan kardiyoloji takiplerinin aksatılmamasıdır. İlaçların kendi kararıyla kesilmesi özellikle ilk dönemde sakıncalı olabilir.
Hastalarımıza genel olarak şunları öneriyoruz:
- Reçete edilen antikoagülan veya antiagregan ilaçları düzenli kullanın.
- İlaçları hekime danışmadan kesmeyin.
- Kasıkta büyüyen şişlik veya durmayan kanamayı önemseyin.
- İlk günlerde ağır fiziksel aktiviteden kaçının.
- Kontrol ekokardiyografisi veya diğer görüntüleme randevularını aksatmayın.
- Yeni nörolojik belirti veya ciddi göğüs ağrısı gelişirse acil değerlendirme alın.
Ani konuşma bozukluğu, yüz veya kolda güçsüzlük, şiddetli nefes darlığı veya bayılma gibi belirtilerde vakit kaybetmeden acil yardım çağrılmalıdır.
Kişisel taburculuk talimatları her zaman genel önerilerden önceliklidir.
S.S.S
LAA kapatma işlemi kimlere uygun değildir?
Aktif kalp içi pıhtı, uygun olmayan LAA anatomisi veya işlemi ciddi şekilde riskli hâle getiren bazı klinik durumlarda kateterle kapatma uygun olmayabilir. Uygunluk kararı TEE, anjiyografik değerlendirme ve hastanın genel sağlık durumu birlikte incelenerek verilir.
LAA kapatma sonrası tekrar inme olabilir mi?
Evet, LAA kapatma inme riskini tamamen sıfırlamaz. İnmenin kalp dışı nedenleri de olabilir ve cihaz çevresinde farklı sorunlar gelişebilir. Bu nedenle tansiyon, diyabet, damar hastalığı ve diğer inme risklerinin kontrolü işlem sonrasında da devam etmelidir.
LAA kapatma sonrası kan sulandırıcı ömür boyu kullanılır mı?
Her hastada aynı tedavi planı uygulanmaz. Bazı hastalarda uzun süreli antikoagülan ihtiyacının azaltılması hedeflenir, ancak işlem sonrası belirli bir dönem pıhtı önleyici tedavi gerekebilir. Süre cihaz kontrolü ve hastanın kanama-inme dengesi değerlendirilerek belirlenir.
LAA kapatma cihazı vücutta kalır mı?
Evet. Kateterle yerleştirilen LAA kapatma cihazı kalıcı olarak kalpte bırakılır. Zaman içinde cihazın yüzeyi kalp dokusuyla kaplanır. Cihazın yerleşimi ve çevresindeki akım işlem sonrası planlanan görüntüleme kontrollerinde değerlendirilir.
LAA kapatma sonrası MR çekilebilir mi?
Modern LAA kapatma cihazlarının görüntüleme uyumluluğu cihazın teknik özelliklerine göre değerlendirilir. MR planlandığında hastanın kullandığı kapatma cihazının bilgileri radyoloji ve kardiyoloji ekipleriyle paylaşılmalıdır. Hastanın kendi başına “cihazım var, MR çekilemez” veya “kesin çekilebilir” kararı vermesi doğru değildir.
LAA kapatma ile kalp pili aynı şey midir?
Hayır. LAA kapatma cihazı kalbin ritmini düzenlemez ve kalp pili gibi elektriksel uyarı üretmez. Kapatma cihazı sol atriyal appendiks girişini mekanik olarak kapatmak için yerleştirilir. Kalp pili ise belirli ritim bozukluklarında kalp hızını düzenlemek amacıyla kullanılır.
LAA kapatma, atriyal fibrilasyonu olan ve uzun süreli pıhtı önleyici tedavinin uygun olmadığı seçilmiş hastalarda değerlendirilen kateter tabanlı bir işlemdir. Amaç sol atriyal appendiksi kapatarak bu bölgede pıhtı oluşmasına bağlı inme riskini azaltmaya yardımcı olmaktır.
İşlem atriyal fibrilasyonu tedavi etmez ve inme riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle hasta seçimi, işlem sonrası ilaç planı ve görüntüleme kontrolleri tedavinin ayrılmaz parçalarıdır.
LAA kapatma sonrasında kullanılan ilaçların kendi kararıyla bırakılması doğru değildir. Kontrol görüntülemeleri cihazın pozisyonunu, olası kaçakları ve cihaz üzerinde pıhtı bulunup bulunmadığını değerlendirmek için önem taşır.
Atriyal fibrilasyon nedeniyle LAA kapatma gündeme geldiyse en doğru sonraki adım, inme ve kanama riskinin, LAA anatomisinin ve mevcut ilaç tedavisinin girişimsel kardiyoloji ekibi tarafından birlikte değerlendirilmesidir.
Prof. Dr. Kadriye Orta Kılıçkesmez, Türk kardiyoloji alanında önde gelen isimlerden biridir. 24 Ocak 1974’te Tekirdağ’da doğmuştur. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde tamamladıktan sonra uzmanlık alanı olarak kardiyolojiyi seçmiş ve aynı üniversitenin Kardiyoloji Enstitüsü’nde uzmanlık eğitimini almıştır.2015 yılında üniversite tarafından görevlendirilerek Şişli Etfal kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuarını kurmuştur. 2017 yılında profesör olan Kadriye Kılıçkesmez 2020 yılında Prof Dr. Cemil Taşçı Hastanesi’nin kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuvarını kurmuş, kliniğin eğitim kliniği olmasını sağlamıştır.
