Karotis Arter (Şah Damar) Hastalığı

Karotis arter hastalığı (şah damar hastalığı), boynun her iki yanında bulunan karotis arterlerde aterosklerotik plak birikimine bağlı daralma veya tıkanma gelişmesiyle ortaya çıkan ve beyne giden kan akımını azaltarak inme riskini artıran ciddi bir damar hastalığıdır. Erken tanı ve uygun tedavi hayati önem taşır.

Karotis arter darlığı belirtileri arasında geçici iskemik atak, ani gelişen görme kaybı, konuşma bozukluğu, yüzde veya ekstremitelerde güçsüzlük ve uyuşma yer alır. Bu bulgular beyin dokusunun yetersiz kanlanmasına bağlı gelişir ve kalıcı inme öncesinde uyarıcı nitelik taşıyabilir.

Karotis arter hastalığı tanısı Doppler ultrasonografi, manyetik rezonans anjiyografi ve bilgisayarlı tomografi anjiyografi gibi görüntüleme yöntemleriyle konulur. Damar lümenindeki daralma oranı belirlenerek hastalığın evresi saptanır ve tedavi planlaması buna göre yapılır.

Karotis arter hastalığı tedavisi yaşam tarzı düzenlemeleri, antiplatelet ve statin tedavisi gibi medikal yaklaşımların yanı sıra ileri dereceli darlıklarda karotis endarterektomi veya stent uygulamasını içerir. Amaç serebrovasküler olay riskini azaltmak ve beyin perfüzyonunu korumaktır.

Karotis Arter Hastalığı Nedir?

Karotis arterler, boynun her iki yanında yer alan ve beyne kan taşıyan büyük damarlardır. Tıpta arteria carotis communis olarak da bilinen bu damarlar, kalpten çıkan ana atardamarın (aort) bir dalıdır ve yukarı doğru ilerleyerek beyin sapına yakın bir yerde ikiye ayrılır: iç karotis arter (beynin iç kısımlarına kan taşır) ve dış karotis arter (yüz, saçlı deri ve boynun diğer bölgelerine kan taşır).

Karotis arter hastalığı, bu damarların duvarlarında plak birikimi (ateroskleroz) sonucu daralması veya tamamen tıkanması durumudur. Bu plaklar, genellikle kolesterol, yağ, kalsiyum ve diğer maddelerden oluşur. Plak birikimi zamanla ilerleyerek kan akışını engelleyebilir. Ayrıca, bu plakların yüzeyi pürüzlü hale gelebilir ve üzerindeki pıhtılar koparak beyne gönderilebilir. Bu pıhtılar, beyindeki daha küçük damarları tıkayarak iskemik inmeye (felce) neden olur. İnme, beyin dokusunun oksijen ve besin alamaması sonucu hasar görmesidir.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) verilerine göre, inme dünya genelinde ikinci önde gelen ölüm nedenidir ve en sık engellilik nedenlerinden biridir. Örneğin, 2019 yılında yaklaşık 12.2 milyon yeni inme vakası rapor edilmiştir ve bu vakaların 6.5 milyonu ölümle sonuçlanmıştır. Karotis arter hastalığı, bu vakaların önemli bir bölümünden sorumludur.

Ateroskleroz ve Plak Oluşumu

Ateroskleroz, arterlerin iç duvarlarında yağlı bir madde olan kolesterol ve diğer maddelerin birikmesiyle karakterize kronik bir hastalıktır. Bu birikinti zamanla sertleşerek plak adı verilen yapıları oluşturur. Plakların oluşum süreci şu adımları içerir:

1. Endotel Hasarı: Arter duvarının iç yüzeyini kaplayan endotel tabakasının hasar görmesiyle başlar. Sigara, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet gibi faktörler bu hasara yol açabilir.
2. Lipit Birikimi: Hasarlı endotel tabakasından geçen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterolü, damar duvarının içine girer ve oksitlenir.
3. Enflamasyon: Vücudun bağışıklık sistemi, bu yabancı maddeye yanıt olarak iltihaplanma sürecini başlatır. Makrofaj adı verilen bağışıklık hücreleri, oksitlenmiş LDL’yi yutarak köpük hücrelerini oluşturur.
4. Plak Oluşumu: Köpük hücreleri ve diğer maddeler birikerek plakları oluşturur. Bu plaklar zamanla büyüyerek damarı daraltır.
5. Plak Stabilizasyonu veya Rüptürü: Plakların yüzeyi pürüzsüz ve stabil olabilir veya pürüzlü ve stabil olmayan (rüptüre olmaya yatkın) hale gelebilir. Stabil olmayan plaklar, üzerlerindeki pıhtıların kopmasına ve damar tıkanıklığına neden olma riski daha yüksektir.

Karotis arterlerdeki plak birikimi, beyne giden kan akışını azaltarak veya tamamen engelleyerek ciddi sonuçlara yol açar. Bu durum, geçici iskemik atak (GİA) veya inme ile sonuçlanabilir.

Karotis Arter Hastalığının Nedenleri ve Risk Faktörleri

Karotis arter hastalığının gelişiminde birden fazla faktör rol oynar. En önemli neden, aterosklerozdur. Ancak aterosklerozun kendisi de çeşitli risk faktörlerinin bir araya gelmesiyle oluşur. Bu risk faktörlerini anlamak, hastalığın önlenmesi ve erken teşhisi açısından kritik öneme sahiptir.

Başlıca Risk Faktörleri

• Yaş: Yaş ilerledikçe ateroskleroz gelişme riski artar. Genellikle 50 yaş üstü bireylerde daha sık görülür.
• Cinsiyet: Erkeklerde kadınlara göre daha erken yaşlarda ve daha sık görülme eğilimindedir. Ancak menopoz sonrası kadınlarda bu risk erkeklerle eşitlenir veya artar.
• Aile Öyküsü: Ailede erken yaşta kalp veya damar hastalığı (özellikle inme veya kalp krizi) öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.
• Yüksek Kan Basıncı (Hipertansiyon): Kontrol altına alınmayan yüksek tansiyon, damar duvarlarına zarar vererek ateroskleroz sürecini hızlandırır. Dünya genelinde yüksek tansiyon, kalp hastalıkları ve inmenin önde gelen risk faktörlerinden biridir. Yaklaşık 1 milyar insan dünya genelinde hipertansiyon hastasıdır.
• Yüksek Kolesterol (Hiperlipidemi): Özellikle yüksek LDL (kötü kolesterol) seviyeleri ve düşük HDL (iyi kolesterol) seviyeleri, plak oluşumunu tetikler. Yüksek kolesterol, dünya genelinde kalp hastalıklarının yaklaşık %20’sinden sorumludur.
• Diyabet (Şeker Hastalığı): Diyabet, kan damarlarına zarar vererek aterosklerozu şiddetlendirir. Kontrolsüz kan şekeri seviyeleri, damar duvarlarının esnekliğini kaybetmesine ve plak birikimine yol açar.
• Sigara Kullanımı: Sigara içmek, damar duvarlarına zarar verir, kanın pıhtılaşma eğilimini artırır ve kan basıncını yükseltir. Sigara, dünya genelinde önlenebilir ölümlerin önde gelen nedenlerinden biridir ve her yıl 8 milyondan fazla insanın ölümüne neden olmaktadır.
• Obezite: Aşırı kilo, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet riskini artırarak dolaylı yoldan karotis arter hastalığı riskini yükseltir.
• Fiziksel Aktivite Eksikliği: Düzenli egzersiz yapmamak, kilo alımına, yüksek tansiyon ve kolesterol seviyelerinin artmasına neden olabilir.
• Sağlıksız Beslenme: Doymuş yağlar, trans yağlar, yüksek tuz ve şeker içeren beslenme alışkanlıkları ateroskleroz riskini artırır.
• Atriyal Fibrilasyon (AF): Kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı atması durumudur. AF, kalpte pıhtı oluşumuna yol açabilir ve bu pıhtıların beyne gönderilmesi inme riskini önemli ölçüde artırır. AF, dünya genelinde yaklaşık 33 milyon kişiyi etkilemektedir.

Bu risk faktörlerinin birçoğu yaşam tarzı değişiklikleri ile kontrol altına alınabilir veya yönetilebilir. Bu nedenle, risk faktörlerini bilmek ve bunları azaltmaya yönelik adımlar atmak, karotis arter hastalığından korunmada büyük önem taşır.

Karotis Arter Hastalığına Yol Açan Spesifik Durumlar

• Travma: Boyun bölgesine alınan darbeler veya cerrahi müdahaleler karotis arterlerde hasara yol açabilir.
• Fibromüsküler Displazi (FMD): Nadir görülen bir damar hastalığıdır. Arter duvarlarında anormal hücre büyümesine neden olarak damarlarda daralma, genişleme veya yırtılmalara yol açabilir. Karotis arterleri de etkilenebilir.
• Arteritler: Damar iltihaplanmasıdır. Örneğin, Takayasu arteriti veya dev hücreli arterit gibi durumlar karotis arterleri de tutabilir ve daralmaya neden olabilir.

Karotis Arter Hastalığının Belirtileri

Karotis arter hastalığı, daralma belirli bir seviyeye ulaşana kadar genellikle belirti vermez. Bu sessiz ilerleyen doğası, hastalığı daha tehlikeli hale getirir. Belirtiler genellikle beyne giden kan akışının ciddi şekilde azaldığında veya damarda oluşan bir plak kopup beyne pıhtı gönderdiğinde ortaya çıkar. Bu durumlar, geçici iskemik atak (GİA) veya inme (felç) olarak kendini gösterir.

Geçici İskemik Atak (GİA) Belirtileri

GİA, “mini inme” olarak da bilinir ve beyne giden kan akışının geçici olarak kesilmesi sonucu ortaya çıkar. Belirtiler genellikle birkaç dakika ile bir saat arasında sürer ve tam olarak düzelir. Ancak GİA, gelecekteki bir inmenin önemli bir uyarıcısıdır; GİA geçiren kişilerin yaklaşık %15’i bir yıl içinde inme geçirir. GİA belirtileri şunları içerebilir:

• Ani başlayan konuşma bozukluğu: Kişi kelimeleri bulmakta zorlanabilir, anlamsız konuşabilir veya konuşulanları anlayamayabilir.
• Ani başlayan görme kaybı: Tek veya iki gözde geçici körlük, bulanık görme veya çift görme.
• Ani başlayan güçsüzlük veya uyuşukluk: Vücudun bir tarafında (yüz, kol veya bacak) ani güç kaybı veya hissizlik. Sıklıkla tek taraflı olarak görülür.
• Ani başlayan denge kaybı veya koordinasyon bozukluğu: Yürümede zorlanma, baş dönmesi, sersemlik.
• Ani başlayan şiddetli baş ağrısı: Nedenini açıklamak güç olan, ani ve şiddetli baş ağrısı.

İnme (Felç) Belirtileri

İnme belirtileri, GİA belirtilerine benzer ancak daha şiddetlidir ve kalıcı hasara yol açar. İnme belirtileri ani olarak ortaya çıkar ve acil tıbbi müdahale gerektirir. FAST (Face-Arm-Speech-Time / Yüz-Kol-Konuşma-Zaman) kuralı, inme belirtilerini tanımak için etkili bir yöntemdir:

• F (Face – Yüz): Kişiden gülümsemesini isteyin. Yüzün bir tarafı sarkıyor mu?
• A (Arm – Kol): Kişiden iki kolunu da kaldırmasını isteyin. Bir kol aşağı doğru düşüyor mu?
• S (Speech – Konuşma): Kişiden basit bir cümleyi tekrar etmesini isteyin. Konuşması peltek mi, anlaşılmaz mı veya garip mi?
• T (Time – Zaman): Bu belirtilerden herhangi biri görülürse hemen acil yardım çağırın. Zaman, beyin dokusunu kurtarmak için kritik öneme sahiptir.

Diğer olası inme belirtileri şunları içerebilir:

• Vücudun bir tarafında ani uyuşma veya güçsüzlük.
• Ani kafa karışıklığı, anlama veya konuşma zorluğu.
• Tek veya iki gözde ani görme bozukluğu.
• Ani yürüme zorluğu, baş dönmesi, denge veya koordinasyon kaybı.
• Ani ve açıklanamayan şiddetli baş ağrısı.

Eğer sizde veya yakınınızda bu belirtilerden herhangi biri görülürse, vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alın. İnme tedavisinde zamanlama hayati önem taşır.

Karotis Arter Hastalığının Teşhisi

Karotis arter hastalığının teşhisi, hastanın tıbbi öyküsü, fizik muayenesi ve çeşitli görüntüleme yöntemlerinin bir kombinasyonu ile yapılır. Erken teşhis, tedavi başarısını önemli ölçüde artırır ve inme riskini azaltır.

Tıbbi Öykü ve Fizik Muayene

Doktor, hastanın genel sağlık durumunu, mevcut hastalıklarını (tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği vb.), sigara kullanımını, aile öyküsünü ve daha önce geçirdiği inme veya GİA öyküsünü sorgulayacaktır. Fizik muayene sırasında doktor, boyundaki karotis arterler üzerinden üfürüm (murmur) adı verilen anormal bir ses dinleyebilir. Bu üfürüm, daralmış bir damardan geçen kan akışının türbülanslı olmasından kaynaklanır. Ancak üfürümün duyulmaması, damarda darlık olmadığı anlamına gelmez; bazen daralma çok ileri düzeydeyse veya tam tıkanıklık varsa üfürüm duyulmayabilir.

Görüntüleme Yöntemleri

Teşhiste kullanılan başlıca görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Karotis Ultrasonografisi (Doppler Ultrason): Bu, karotis arter hastalığının teşhisinde en sık kullanılan, ağrısız ve zararsız bir yöntemdir. Ses dalgaları kullanılarak damarların yapısı ve içindeki kan akışının hızı görüntülenir. Bu sayede damarlardaki daralma derecesi (stenoz oranı) ve plakların varlığı saptanabilir. Ultrason, plakların yapısı hakkında da bilgi verebilir (örneğin, plağın stabil olup olmadığı).
• Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (BT Anjiyo): Bu yöntemde, vücuda kontrast madde (boya) enjekte edildikten sonra bilgisayarlı tomografi (BT) taraması yapılır. BT anjiyo, karotis arterlerin detaylı 3 boyutlu görüntülerini sağlar ve daralmaları, tıkanıklıkları ve plakları yüksek doğrulukla gösterir. Özellikle daralma derecesini belirlemek ve cerrahi planlama için kullanılır.
• Manyetik Rezonans Anjiyografi (MR Anjiyo): BT anjiyo’ya benzer şekilde, MR anjiyo da damarların detaylı görüntülerini elde etmek için kullanılır. Bu yöntemde manyetik alan ve radyo dalgaları kullanılır, dolayısıyla radyasyon içermez. MR anjiyo, plakların yapısı ve beyin dokusundaki olası hasarlar hakkında ek bilgiler sağlayabilir.
• Konvansiyonel Anjiyografi (Seldinger Yöntemi): Bu invaziv bir yöntemdir ve genellikle diğer yöntemlerle kesin teşhis konulamadığında veya tedavi (stent veya cerrahi) planlandığında tercih edilir. Bir kateter (ince bir tüp) kasıktan girilerek karotis artere kadar ilerletilir ve ardından kontrast madde enjekte edilerek röntgen görüntüleri alınır. Bu yöntem, daralmaların yerini ve derecesini en hassas şekilde belirler ancak riskleri de daha yüksektir.

Beyin Emarı (MR) ve Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Bu görüntüleme yöntemleri doğrudan karotis arterleri görüntülemez ancak inme geçirmiş hastalarda beyindeki hasarın boyutunu ve yerini belirlemek için kullanılır. Ayrıca, beyindeki diğer damar sorunlarını veya inmeye neden olabilecek başka durumları da saptayabilirler.

Ek Testler

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalp ritim bozukluklarının (örneğin atriyal fibrilasyon) tespit edilmesinde kullanılır. Bu durumlar inme riskini artırabilir.
• Ekokardiyografi (EKO): Kalbin yapısını ve fonksiyonunu değerlendirmek için kullanılır. Kalpte oluşan pıhtıların beyne gönderilme riskini belirlemeye yardımcı olabilir.
• Kan Testleri: Kolesterol, kan şekeri, pıhtılaşma faktörleri gibi değerleri kontrol etmek için yapılır.

Doktor, hastanın durumuna en uygun teşhis yöntemlerini belirleyecektir. Erken ve doğru teşhis, etkili tedavi planının oluşturulması için esastır.

Karotis Arter Hastalığının Tedavisi

Karotis arter hastalığının tedavisi, hastanın genel sağlık durumu, daralmanın derecesi, semptomların varlığı ve hastanın inme riski gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir. Tedavinin temel amacı, beyne giden kan akışını sağlamak, plakların stabilizasyonunu sağlamak ve inme riskini en aza indirmektir.

Tedavi yaklaşımları genellikle iki ana başlık altında toplanır: medikal tedavi (ilaç tedavisi) ve cerrahi/girişimsel tedavi.

Medikal Tedavi (İlaç Tedavisi)

Medikal tedavi, tüm hastalarda, cerrahi veya girişimsel tedavi uygulananlarda bile temel tedavi yaklaşımıdır. Amaç, aterosklerozun ilerlemesini yavaşlatmak, plakların stabilizasyonunu sağlamak ve kanın pıhtılaşmasını önlemektir.

• Antiplatelet İlaçlar: Aspirin, klopidogrel gibi ilaçlar, trombositlerin bir araya gelerek pıhtı oluşturmasını engeller. Bu ilaçlar, karotis arter hastalığı olan ve özellikle semptom gösteren hastalarda inme riskini azaltmada çok etkilidir. Örneğin, aspirin, kan pıhtılarının oluşumunu %20-30 oranında azaltabilir.
• Statinler (Kolesterol Düşürücü İlaçlar): Atorvastatin, rosuvastatin gibi statinler, kan kolesterol seviyelerini düşürerek plakların küçülmesine veya stabil hale gelmesine yardımcı olur. Ayrıca, statinlerin iltihap önleyici etkileri de vardır ve damar duvarlarını koruyarak aterosklerozun ilerlemesini yavaşlatırlar. Statinler, kalp krizi ve inme riskini %25 oranında azaltabilir.
• Antihpertansif İlaçlar (Tansiyon İlaçları): Yüksek tansiyonun kontrol altına alınması, damar duvarlarındaki hasarı azaltır ve aterosklerozun ilerlemesini yavaşlatır. ACE inhibitörleri, beta blokerler, kalsiyum kanal blokerleri gibi farklı tansiyon ilaçları kullanılabilir.
• Antidiabetik İlaçlar: Diyabet hastalarında kan şekeri seviyelerinin kontrol altında tutulması, damar sağlığını korumak için kritik öneme sahiptir.
• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, kilo kontrolü sağlamak medikal tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır ve tedavinin etkinliğini artırır.

Cerrahi ve Girişimsel Tedaviler

Medikal tedaviye rağmen inme riski yüksek olan hastalarda veya ciddi daralma (genellikle %70 ve üzeri) olan hastalarda cerrahi veya girişimsel yöntemler düşünülebilir.

• Karotis Endarterektomi (KEA): Bu, boyundaki karotis arterin cerrahi olarak temizlenmesi işlemidir. Cerrahi sırasında, karotis arter kesilir, içindeki plaklı materyal dikkatlice çıkarılır ve arter tekrar dikilir. KEA, inme riskini önemli ölçüde azaltır. Özellikle %70 ve üzeri daralmalarda ve semptom gösteren hastalarda inme riskini %25 civarında azaltabilir. Bu ameliyat, dünya genelinde milyonlarca kez başarıyla uygulanmıştır.

• Karotis Anjiyoplasti ve Stent Yerleştirilmesi (CAS): Bu, daha az invaziv bir yöntemdir. Bir kateter (ince bir tüp) kasık atardamarından girilerek karotis artere kadar ilerletilir. Daralmış bölgeye bir balon yerleştirilir ve şişirilerek damar genişletilir (anjiyoplasti). Ardından, damarın tekrar daralmasını önlemek için bu bölgeye bir stent (metal bir ağ tüp) yerleştirilir. CAS, özellikle cerrahi riskin yüksek olduğu hastalarda veya bazı anatomik durumlarda tercih edilebilir. CAS, KEA ile benzer etkinlikte sonuçlar verebilir, ancak uzun vadede stent içindeki pıhtı oluşumu riski daha yüksek olabilir.

Tedavi seçimi, multidisipliner bir ekip tarafından (nörolog, kalp damar cerrahı, girişimsel radyolog) hastanın bireysel durumu göz önünde bulundurularak yapılmalıdır.

Karotis Arter Hastalığından Korunma Yolları

Karotis arter hastalığı büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. Risk faktörlerinin bilinmesi ve bunlara yönelik yaşam tarzı değişikliklerinin yapılması, hastalığın gelişimini engellemede veya yavaşlatmada kritik rol oynar. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları, sadece karotis arter hastalığından değil, aynı zamanda kalp hastalıkları, diğer inme türleri ve birçok kronik hastalıktan korunmaya yardımcı olur.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Önleyici Tedbirler

• Sigarayı Bırakmak: Sigara, damar sağlığı için en zararlı faktörlerden biridir. Sigarayı bırakmak, damarlardaki iltihabı azaltır, kanın pıhtılaşma eğilimini düşürür ve kan basıncını kontrol etmeye yardımcı olur. Sigarayı bıraktıktan sonraki ilk yıl içinde kalp krizi riski %50 oranında azalır.
• Sağlıklı Beslenme: Düşük doymuş yağ, düşük trans yağ, düşük kolesterol, düşük tuz ve düşük şeker içeren bir diyet benimsemek önemlidir. Bol miktarda meyve, sebze, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı, balık yağı gibi) tüketmek damar sağlığını destekler. Akdeniz diyeti gibi beslenme modelleri, kalp ve damar sağlığı üzerinde olumlu etkilere sahiptir.
• Düzenli Fiziksel Aktivite: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta veya 75 dakika yüksek yoğunlukta aerobik egzersiz yapmak önerilir. Egzersiz, kilo kontrolüne yardımcı olur, kan basıncını düşürür, kolesterol seviyelerini iyileştirir ve genel damar sağlığını destekler.
• Sağlıklı Vücut Ağırlığını Korumak: Obezite, yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol gibi risk faktörlerini artırır. Kilo vermek veya sağlıklı kiloyu korumak, bu riskleri azaltır.
• Kan Basıncını Kontrol Altında Tutmak: Yüksek tansiyonunuz varsa, doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın ve yaşam tarzı değişikliklerini uygulayın. Kan basıncının 130/80 mmHg altında tutulması hedeflenmelidir.
• Kolesterol Seviyelerini Yönetmek: Yüksek kolesterolünüz varsa, diyet ve ilaç tedavisi ile kontrol altına alınması önemlidir. LDL kolesterol seviyelerinin hedeflenen düzeylerde tutulması, aterosklerozun ilerlemesini yavaşlatır.
• Diyabeti Kontrol Altında Tutmak: Diyabet hastasıysanız, kan şekeri seviyelerinizi düzenli olarak kontrol edin ve doktorunuzun önerdiği tedaviye uyun. İyi kan şekeri kontrolü, damar hasarını önlemeye yardımcı olur.
• Alkol Tüketimini Sınırlamak: Aşırı alkol tüketimi kan basıncını yükseltebilir ve kilo alımına neden olabilir. Alkol tüketimini ölçülü seviyelerde tutmak önemlidir.

Düzenli Sağlık Kontrolleri

Risk faktörleriniz varsa veya 50 yaşın üzerindeyseniz, düzenli olarak doktor kontrolüne gitmek önemlidir. Doktorunuz, kan basıncınızı, kolesterol seviyelerinizi ve kan şekerinizi kontrol ederek olası sorunları erken aşamada tespit edebilir. Gerekli görülürse, karotis ultrason gibi taramalar yapılabilir.

Asemptomatik Hastalarda Yaklaşım

Karotis arter hastalığı belirti vermese bile, daralma derecesi yüksekse (örneğin %70 ve üzeri) ve hastanın başka risk faktörleri varsa, inme riski yüksektir. Bu hastalarda da yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi (antiplateletler, statinler) uygulanır. Bazı durumlarda, cerrahi veya stent tedavisi de düşünülebilir.

Önleyici tedbirler ve düzenli sağlık kontrolleri, karotis arter hastalığının erken teşhis edilmesini ve etkili bir şekilde yönetilmesini sağlayarak inme riskini önemli ölçüde azaltır.