TAVI Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

TAVI işlemi sonrasında hastaların öncelikle reçete edilen ilaçları aksatmadan kullanması, işlem yapılan bölgeyi temiz ve kuru tutması, ilk haftalarda bedeni yoran ağır fiziksel aktivitelerden kaçınması ve olası enfeksiyonlara karşı genel vücut hijyenine maksimum özen göstermesi gerekir. Kalp kapağı daralmasına yönelik göğüs kafesi açılmadan uygulanan transkateter aort kapak implantasyonu tedavisi, oldukça hızlı bir toparlanma avantajı sunar. Ancak elde edilen sağlığın uzun yıllar sürdürülebilmesi için taburculuk sonrasında benimsenen yaşam tarzı büyük rol oynar. Hastane sonrası dönemde bedenin verdiği sinyalleri doğru okumak ve kalbin yeni çalışma düzenine kademeli bir şekilde uyum sağlamak, tüm bu iyileşme sürecinin temelini oluşturur.

TAVI Sonrası Yoğun Bakım Sürecinde Neler Yaşanır?

İşlemin hemen ardından hastalar, yaşamsal bulguların çok daha yakından ve anlık olarak izlenebilmesi amacıyla koroner yoğun bakım ünitesine alınırlar. Bu ortam, ilk birkaç saatlik kritik dönemin güvenle atlatılması için özel cihazlarla donatılmıştır. Hastanın kalp ritmi, kan basıncı ve solunum değerleri sürekli olarak monitörler aracılığıyla takip edilir. İşlem sırasında hastayı rahatlatmak için uygulanan ilaçların veya anestezinin etkisi azaldıkça, hastaların kendi başlarına rahatça nefes alabilmeleri beklenir. Bu uyanma ve toparlanma sürecinde tansiyon değerlerinin dengede tutulması, kalbin yeni kapağa alışmasını kolaylaştıran en önemli faktörlerden biridir. Kan basıncının çok yüksek veya çok düşük olmaması hedeflenir. İlk değerlendirmelerde, elektrokardiyografi (EKG) çekilerek kalbin elektriksel durumu kayıt altına alınır. Her şey yolunda gittiğinde, yoğun bakımdaki bu yakın takip süreci genellikle bir veya iki gün içerisinde tamamlanır ve hastanın durumu daha stabil hale gelir.

Yoğun bakımda hemşirelerin saatlik olarak kaydettiği temel bulgular şunlardır:

• Kan basıncı
• Kalp hızı
• Solunum sayısı
• Kan oksijen düzeyi
• Vücut ısısı

TAVI Sonrası Kasıktaki Damar Giriş Yeri Neden Çok Önemlidir?

Bu tedavi yönteminde yeni kapak çoğunlukla kasık bölgesinde bulunan ana atardamar üzerinden kalbe ilerletilir. Kasık atardamarı, vücuttaki kan basıncının yüksek olduğu büyük damarlardan biridir. İşlem bittikten sonra bu giriş yeri, dışarıdan dikiş atılmadan içeriden özel cihazlarla kapatılır. Bu bölgenin yoğun bakım ve servis takipleri boyunca sık sık kontrol edilmesi, kanın cilt altında birikmesini veya damar dışına sızmasını engellemek açısından büyük önem taşır. Kasıktaki yara yerinin sorunsuz bir şekilde iyileşmesi, hastanın daha erken ayağa kalkmasını ve hareket edebilmesini destekler. Bazen hastalar uyku haliyle veya refleks olarak bacaklarını çok erken bükebilirler. Bu tür hareketler damar giriş yerine baskı yapabileceğinden, hastaların bacak pozisyonlarına ilk günlerde özellikle dikkat etmeleri istenir.

Giriş yerinde yakından izlenen ve kontrol edilen durumlar şunlardır:

• Kanama
• Şişlik
• Morarma
• Ağrı
• Sertlik

TAVI Sonrası Nörolojik Durum Neden Sık Sık Değerlendirilmelidir?

Hastalıklı ve daralmış eski kalp kapağının üzerinde yıllar içerisinde birikmiş olan kireç tabakaları bulunur. İşlem esnasında yeni kapak yerleştirilirken, bu kireçli dokulardan veya damar çeperinden çok küçük parçacıkların koparak kan dolaşımına karışma ihtimali her zaman mevcuttur. Kan akışıyla birlikte beyin damarlarına ulaşabilecek bu tür küçük pıhtı veya kireç parçaları, nörolojik bazı problemlere yol açabilir. Bu ihtimal düşük de olsa, erken fark edilmesi ve hızlıca müdahale edilmesi hayati önem taşır. Bu nedenle yoğun bakımdaki ilk saatlerden itibaren hastanın genel bilinci, çevresiyle olan iletişimi ve fiziksel tepkileri sık sık test edilir. Herhangi bir hareket kaybı veya asimetri olup olmadığına bakılır. Bu kontroller, hastayı rahatsız etmeyecek kadar kısa sürse de iyileşme sürecinin güvenliğini sağlamada çok kritik bir rol oynar.

Nörolojik değerlendirme sırasında kontrol edilen temel fonksiyonlar şunlardır:

• Gözbebeği refleksleri
• Kol kuvveti
• Bacak hareketleri
• Konuşma akıcılığı
• Bilinç açıklığı

TAVI Sonrası Servis Takibi ve Taburculuk Sürecine Nasıl Geçilir?

Yoğun bakımda temel yaşamsal fonksiyonları düzene giren ve kendini daha iyi hisseden hastalar, normal klinik servis odalarına transfer edilirler. Bu geçiş, iyileşme sürecinin iyiye gittiğinin önemli bir göstergesidir. Servis odasında da kalbin ritmi uzaktan bağlantılı cihazlarla izlenmeye devam eder. Bu dönemde kalp kasının yeni duruma uyum sağlaması esnasında vücutta sıvı birikimi görülebilir. Kalp yetersizliği belirtisi olabilecek bu ödemi erkenden fark edebilmek için her gün aynı saatte kilo takibi yapılır. Ayrıca yataktan erken kalkmak ve hafif yürüyüşlere başlamak, kan dolaşımını hızlandırarak bacak damarlarında pıhtı oluşma riskini azaltır. Hastalar genellikle refakatçileri ve hemşireleri eşliğinde koridorda kısa yürüyüşler yapmaya teşvik edilir. Süreç sorunsuz ilerlediğinde, işlemin ardından geçen birkaç gün içerisinde hastanın taburculuk planlaması yapılır ve eve dönüş hazırlıkları başlar.

Servis takibinde günlük olarak dikkat edilen parametreler şunlardır:

• Vücut ağırlığı
• İdrar miktarı
• Efor kapasitesi
• Ritim düzeni
• İştah durumu

TAVI Sonrası Hangi Kan Sulandırıcı İlaçlara İhtiyaç Duyulur?

TAVI işleminden sonraki en hassas denge, kanın pıhtılaşma eğilimi ile kanama riski arasında kurulur. Yeni yerleştirilen kapağın metal çerçevesi ve biyolojik yaprakçıklarının üzeri zamanla vücudun kendi hücreleri tarafından kaplanarak doğal bir yüzey halini alır. Bu süreç tamamlanana kadar kapağın üzerinde pıhtı oluşmasını önlemek amacıyla kan sulandırıcı ilaçların kullanılması önerilir. Ancak ileri yaş grubundaki hastaların mide veya bağırsak gibi bölgelerinde kanamaya yatkınlık olabileceğinden, kullanılacak ilacın dozu ve türü hastaya özel olarak belirlenir. Genellikle, farklı bir kalp rahatsızlığı (örneğin ritim bozukluğu) bulunmayan hastalarda tek bir kan sulandırıcı ilacın uzun süre kullanılması tercih edilebilir. Eğer hastanın daha önceden kalbine stent takılmışsa veya özel bir ritim ilacı kullanıyorsa, reçete buna göre güncellenir. Olası mide hassasiyetlerini korumak için tedaviye çoğunlukla mide koruyucu ilaçlar da eklenerek daha konforlu bir iyileşme dönemi hedeflenir.

Kan sulandırıcı kullanımında genel amaçlar şunlardır:

• Pıhtılaşmayı önlemek
• Kanama riskini azaltmak
• Mideyi korumak
• Tedaviye uyumu artırmak
• Kapağın ömrünü uzatmak

TAVI Sonrası Yeni Kapakta Pıhtı Oluşumu Riski Nedir?

Bazen hastalar hiçbir belirgin şikayet hissetmeseler de rutin kontroller sırasında yapılan kalp ultrasonlarında (ekokardiyografi) yeni kapağın yaprakçıkları üzerinde çok ince, hücresel seviyede bir pıhtı tabakası tespit edilebilir. Bu durum kapağın açılıp kapanma esnekliğini çok hafif düzeyde etkileyebilir. Çoğu zaman sessiz ilerleyen bu tablo kontrol randevularının ne kadar değerli olduğunu bir kez daha gösterir. Ekokardiyografi ile kapağın hareketleri detaylıca incelendiğinde bu tür bir kalınlaşma fark edilirse, kan sulandırıcı tedavi planında küçük ayarlamalar yapılabilir. İlaç tedavisinin yeniden düzenlenmesi, kapağın üzerindeki bu ince tabakanın erimesine ve kapağın tekrar beklenen performansla çalışmasına yardımcı olabilir. Böylece herhangi bir ek cerrahi girişime gerek kalmadan sorun çözülmüş olur.

Bu aşamada düzenli takibin sağlayabileceği faydalar şunlardır:

• Kapağın hareketliliğini izlemek
• Erken teşhis sağlamak
• İlaç dozunu ayarlamak
• Kapağın performansını ölçmek
• Uzun vadeli başarıyı korumak

TAVI Sonrası Neden Kalıcı Kalp Pili İhtiyacı Doğabilir?

Kalbin düzenli ve uyumlu bir şekilde kasılmasını sağlayan kendi doğal bir elektrik sistemi vardır. Bu elektriksel iletim yolları, anatomik olarak aort kapağının çok yakınından, hemen altından geçer. TAVI işleminde daralan bölgeyi açmak için genişleyen yeni kapağın metal çerçevesi, bu iletim yollarına fiziksel olarak temas edebilir veya o bölgede geçici bir baskı oluşturabilir. Bu baskı, kalbin elektrik sinyallerinin yavaşlamasına veya iletilememesine yol açarak kalp ritmini düşürebilir. Birçok hastada bu durum geçici bir ödeme bağlıdır ve birkaç gün içinde kendiliğinden düzelmesi beklenebilir. Ancak iletimdeki yavaşlama kalıcı bir hal alırsa ve hastanın kalp hızı istenen düzeye çıkamazsa, kalbin ritmini güvenli bir seviyede tutmak için kalıcı kalp pili yerleştirilmesi gündeme gelebilir. Bu TAVI sonrasında bilinen ve yönetilebilen bir süreçtir.

İletim yollarını etkileyebilen temel faktörler şunlardır:

• Yeni kapağın boyutu
• İşlem bölgesindeki kireç yoğunluğu
• Hastanın mevcut ritim durumu
• Kapağın oturma derinliği
• Bölgedeki fiziksel baskı

TAVI Sonrası Kalıcı Kalp Pili Takılırsa Hangi Kurallara Uyulmalıdır?

Eğer kalbin elektriksel iletimindeki yavaşlama nedeniyle bir kalp pili takılması gerekirse, bu genellikle köprücük kemiğinin hemen altına, cilt içine açılan küçük bir cep yardımıyla lokal anestezi altında yapılır. Pilden kalbe uzanan ince kabloların (elektrotların) kalp kasına tutunabilmesi ve yerinden oynamaması için ilk birkaç hafta oldukça önemlidir. Bu dönemde hastanın belirli hareket kısıtlamalarına uyması iyileşmeyi hızlandırır. Pilin takıldığı yerin enfeksiyondan korunması için yara bakımına özen gösterilmeli, bölge temiz ve kuru tutulmalıdır. Hastalara verilen kalp pili kimlik kartı, güvenlik taramalarında veya tıbbi görüntüleme işlemlerinde yol gösterici olur. Güçlü elektromanyetik alanlar pilin çalışma düzenini etkileyebileceği için bazı cihazlardan uzak durulması istenir.

Pil takılan hastaların uyum sağlaması önerilen önlemler şunlardır:

• Kolu omuz seviyesinden yukarı kaldırmamak
• Pil bölgesine baskı yapmamak
• Yara yerini kuru tutmak
• Güvenlik kapılarından uzak durmak
• Pil kimlik kartını taşımak

TAVI Sonrası Uzun Dönemde Kalp Kapağının Durumu Nasıl İzlenir?

TAVI yöntemiyle yerleştirilen biyolojik dokulu kapaklar, uzun yıllar boyunca hastaya hizmet edebilecek kapasitededir. Hastadan hastaya değişiklik göstermekle birlikte bu kapakların genel dayanıklılık süresi oldukça uzundur. Bu sürecin en sağlıklı şekilde devam etmesi için poliklinik ortamında düzenli kalp ultrasonu (ekokardiyografi) kontrolleri planlanır. Hastalar genellikle taburcu olduktan bir ay sonra, ardından altıncı ayda ve daha sonrasında ise yılda bir kez değerlendirilirler. Bu incelemelerde yeni kapağın ne kadar rahat açıldığı, kanın kapağın içinden geçerken karşılaştığı direnç seviyesi ve kalbin genel kasılma gücü hesaplanır. Ultrason işlemi tamamen ağrısız ve zahmetsiz olup, kapağın yıllar içindeki yaşlanma sürecini objektif olarak gösterebilir. Eğer yıllar sonra kapakta doğal bir bozulma veya kireçlenme meydana gelirse, hastaya tekrar açık ameliyat yapmak yerine, eski kapağın içine tamamen aynı yöntemle yeni bir kapağın yerleştirilebilmesi gibi ileri teknoloji seçenekler de günümüzde mevcuttur.

Ekokardiyografi kontrollerinde değerlendirilen kısımlar şunlardır:

• Kapak açılma alanı
• Kan basıncı farkı
• Kalp kasının gücü
• Olası kan sızıntıları
• Kalp odacıklarının boyutları

TAVI Sonrası Kapak Çevresinde Sızıntı Olursa Nasıl Tedavi Edilir?

Hastanın orijinal aort kapağında biriken kireçler genellikle asimetrik ve düzensiz bir yapıya sahiptir. Yeni yerleştirilen metal çerçeveli dairesel kapak, bu düzensiz ve kireçli dokunun içine yerleştiğinde bazen milimetrik boşluklar kalabilir. Kapağın kenarlarından geriye doğru çok hafif seviyede bir kan sızıntısı olması sıklıkla karşılaşılan ve genellikle hastaya zarar vermeyen bir durumdur. Ancak bu sızıntı orta veya ileri düzeyde olursa, kalbin pompalaması gereken kanın bir kısmı geriye döneceği için kalbin iş yükü artabilir veya kırmızı kan hücreleri bu dar boşluklardan geçerken fiziksel olarak hasar görebilir. Hastada nefes darlığı veya kansızlık gibi belirtiler yaratabilecek bu durum özel yöntemlerle ameliyatsız olarak düzeltilebilir. Yine anjiyo yöntemiyle sızıntının olduğu küçük boşluğa ulaşılarak şemsiye benzeri minik tıkaçlar yerleştirilir ve sızıntı büyük ölçüde engellenerek kalbin rahatlaması hedeflenir.

Sızıntının neden olabileceği başlıca problemler şunlardır:

• Halsizlik
• Çabuk yorulma
• Nefes darlığı
• Kansızlık
• Çarpıntı hissi

TAVI Sonrası Kalp Kapağını Enfeksiyonlardan Korumak İçin Neler Yapılmalıdır?

Kan dolaşımında bulunabilecek bakterilerin, vücuda yeni yerleştirilmiş olan yabancı bir yüzeye (kalp kapağına) tutunarak enfeksiyon oluşturma ihtimali her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. İnfektif endokardit adı verilen bu tablo nadir görülse de oldukça ciddi sonuçlar doğurabilir. Bakterilerin kana karışmasının en yaygın yolu ise ağız ve diş sağlığı ile ilgili problemlerdir. Diş çekimi, kanal tedavisi, diş taşı temizliği gibi kanamaya yol açabilecek işlemler sırasında bakteriler kan dolaşımına rahatlıkla geçebilir. Bu yüzden TAVI işlemi geçirmiş bireylerin ağız hijyenine normalden çok daha fazla dikkat etmeleri önerilir. Herhangi bir diş hekimi müdahalesi veya cerrahi bir girişim öncesinde, kapağı korumak amacıyla doktor tavsiyesiyle alınacak kısa süreli bir antibiyotik dozu, bakterilerin kapağa tutunmasını engelleyebilir.

Enfeksiyon riskini azaltmaya yönelik rutin alışkanlıklar şunlardır:

• Düzenli diş fırçalama
• Diş ipi kullanma
• Rutin diş kontrolü
• Müdahale öncesi antibiyotik alma
• Cilt enfeksiyonlarını hızlı tedavi ettirme

TAVI Sonrası Evde Gündelik Yaşama Nasıl Uyum Sağlanır?

Hastaneden taburcu olup eve dönmek, iyileşme sürecinin hem en rahatlatıcı hem de özen gerektiren aşamalarından biridir. Vücudun geçirdiği bu değişim sonrası, ilk haftalarda hafif bir yorgunluk hissi olağandır. Kalp kası, yeni ve daha rahat kan akışına alışırken dinlenmeye ihtiyaç duyar. Bu dönemde ağır ev işlerinden, yüksek efor gerektiren sporlardan veya ağır eşyalar taşımaktan kaçınılması tavsiye edilir. Gündelik hayata dönüş yavaş ve kademeli olmalıdır. Ev içinde ve düz zeminlerde yapılacak kısa yürüyüşler hem moral açısından hem de fiziksel dolaşım açısından destekleyicidir. Kasıktaki yara yerinin zorlanmaması için ani eğilip kalkma hareketlerine dikkat edilmesi önerilir. Beslenme düzeninde ise aşırı tuz tüketiminden kaçınmak, kalbin sıvı yükünü azaltarak yeni çalışma düzenine adaptasyonunu kolaylaştırır. Hastaların psikolojik olarak da desteklenmesi, aile bireylerinin bu uyum sürecinde anlayışlı olması iyileşme motivasyonunu oldukça yükseltir.

Evde dikkat edilmesi beklenen günlük yaşam kuralları şunlardır:

• Ağır yük kaldırmamak
• Hafif yürüyüşler yapmak
• Tuz tüketimini kısıtlamak
• İlaçları saatinde almak
• Kademeli olarak aktifleşmek

TAVI Sonrası Hangi Acil Durum Belirtilerinde Hastaneye Başvurulmalıdır?

Tedavinin ardından eve dönen hastaların, vücutlarının verdiği sinyalleri doğru yorumlayabilmeleri büyük önem taşır. Taburculuk öncesinde detaylıca anlatılan bazı spesifik belirtiler ortaya çıktığında, evde beklemek yerine en yakın sağlık kuruluşuna veya hekime başvurmak güvenli iyileşme sürecinin altın kuralıdır. Hastalar genellikle kısa sürede toparlansalar da iyileşme seyrini etkileyebilecek bazı beklenmedik durumlar gelişebilir. Bu gibi tabloların erken teşhisi, olası büyük problemlerin önünü kesmek için kritik bir adımdır. Zaman kaybetmeden tıbbi destek alınması gereken bu belirtiler vücudun yardım çağrısı olarak değerlendirilmelidir. Hastaların ve yakınlarının bu konularda bilinçli olmaları, iyileşme döneminin çok daha huzurlu ve kontrollü geçmesine katkı sağlar.

Vakit kaybetmeden hastaneye başvurulması gereken belirtiler şunlardır:

• Göğüs ağrısı
• Şiddetli nefes darlığı
• Bayılma
• Ani baş dönmesi
• Kasıktan kanama
• Kasıkta ani şişlik
• Yüksek ateş

Sıkça sorulan sorular

Prof. Dr. Kadriye Kılıçkesmez

Prof. Dr. Kadriye Orta Kılıçkesmez, Türk kardiyoloji alanında önde gelen isimlerden biridir. 24 Ocak 1974’te Tekirdağ’da doğmuştur. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde tamamladıktan sonra uzmanlık alanı olarak kardiyolojiyi seçmiş ve aynı üniversitenin Kardiyoloji Enstitüsü’nde uzmanlık eğitimini almıştır.2015 yılında üniversite tarafından görevlendirilerek Şişli Etfal kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuarını kurmuştur. 2017 yılında profesör olan Kadriye Kılıçkesmez 2020 yılında Prof Dr. Cemil Taşçı Hastanesi’nin kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuvarını kurmuş, kliniğin eğitim kliniği olmasını sağlamıştır.