English
Dejeneratif mitral kapak hastalığı, kalbin sol odacıkları arasındaki kapağın yapısal olarak yıpranması sonucunda tam kapanamayarak kanı geriye sızdırması durumudur. Bu tıbbi tablonun çözümünde devreye giren girişimsel kardiyoloji yaklaşımları, açık kalp cerrahisine alternatif olarak geliştirilen ameliyatsız tedavi seçeneklerini ifade eder. Perkütan onarım ve transkateter kapak replasmanı gibi yenilikçi yöntemler göğüs kafesi açılmadan kasık damarından ilerlenerek hasarlı kapağın içeriden tamir edilmesini veya yeni bir kapakla değiştirilmesini hedefler. Titizlikle yürütülen klinik karar mekanizmalarıyla kişiye özel planlanan bu minimal invaziv işlemler, kalbin aşırı iş yükünün hafifletilmesine ve hastaların günlük rutinlerine daha konforlu bir şekilde dönmelerine yardımcı olur.
| Tanım | Mitral kapağın yaşlanma, bağ dokusu değişiklikleri veya yapısal bozulmalar nedeniyle fonksiyonunun bozulduğu, en sık mitral kapak yetersizliğine yol açan kalp kapak hastalığıdır. |
| Temel Özellik | Kapak yaprakçıklarının kalınlaşması, gevşemesi, sarkması (prolapsus), kordonların (korda tendinea) uzaması veya kopması sonucunda kapak tam kapanamaz ve kanın bir kısmı sol karıncıktan sol kulakçığa geri kaçar. |
| En Sık Nedenleri | Yaşa bağlı dejenerasyon, fibroelastik eksiklik, miksomatöz dejenerasyon (Barlow hastalığı), mitral kapak prolapsusu, bağ dokusu hastalıkları (Marfan sendromu, Ehlers-Danlos sendromu), ileri yaşa bağlı kapak kalsifikasyonu. |
| Risk Faktörleri | İleri yaş, aile öyküsü, mitral kapak prolapsusu, bağ dokusu hastalıkları, hipertansiyon, erkek cinsiyet (ileri evre cerrahi gerektiren olgularda daha sık). |
| Görülme Sıklığı | Mitral yetersizliğinin en sık nedenlerinden biridir ve özellikle ileri yaş grubunda görülme sıklığı artmaktadır. |
| Hastalığın Gelişimi | Kapak yapısındaki bozulma zamanla ilerleyebilir. Başlangıçta belirti vermeyebilir ancak ilerleyen dönemde mitral yetersizliği artarak kalp boşluklarında genişleme ve kalp fonksiyonlarında bozulmaya neden olabilir. |
| Belirtiler | Eforla nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, egzersiz kapasitesinde azalma, göğüste rahatsızlık hissi, ileri evrede bacaklarda ödem ve gece nefes darlığı. |
| Erken Dönem Bulguları | Hafif çarpıntı, efor sırasında nefes darlığı, bazen tamamen belirtisiz seyir. |
| İleri Dönem Bulguları | Kalp yetmezliği belirtileri, atriyal fibrilasyon, pulmoner hipertansiyon, belirgin egzersiz intoleransı. |
| Fizik Muayene Bulguları | Kalbin tepe noktasında sistolik üfürüm, mitral kapak prolapsusunda orta sistolik klik, ileri olgularda kalp yetmezliği bulguları. |
| Olası Komplikasyonlar | Mitral yetersizliğinin ilerlemesi, atriyal fibrilasyon, kalp yetmezliği, pulmoner hipertansiyon, sol ventrikül fonksiyon kaybı, nadiren enfektif endokardit ve inme riski. |
| Tanı Yöntemleri | Fizik muayene, transtorasik ekokardiyografi (temel tanı yöntemi), transözofageal ekokardiyografi, elektrokardiyografi (EKG), akciğer grafisi, kardiyak MR (gerektiğinde), kalp kateterizasyonu (seçilmiş olgularda). |
| Ekokardiyografinin Önemi | Kapak anatomisini, prolapsus veya kapak sarkmasını, yetersizliğin derecesini, sol ventrikül fonksiyonlarını ve cerrahi uygunluğu değerlendirmede en önemli görüntüleme yöntemidir. |
| Hastalığın Şiddeti | Hafif, orta ve ağır mitral yetersizliği olarak geri kaçan kan miktarı ve ekokardiyografik ölçümlere göre değerlendirilir. |
| Tedavi Amaçları | Belirtileri azaltmak, kalp fonksiyonlarını korumak, mitral yetersizliğinin ilerlemesini önlemek ve uygun zamanda girişim veya cerrahi planlamaktır. |
| İlaç Tedavisi | Belirtilere yönelik diüretikler, hipertansiyon tedavisi, atriyal fibrilasyon gelişirse hız kontrolü ve uygun hastalarda antikoagülan tedavi uygulanabilir. İlaçlar kapak bozukluğunu düzeltmez ancak semptom kontrolüne katkı sağlar. |
| Girişimsel Tedavi | Cerrahi riski yüksek ve uygun anatomiye sahip seçilmiş hastalarda transkateter mitral kapak onarımı (örneğin kenardan kenara onarım yöntemleri) uygulanabilir. |
| Cerrahi Tedavi | Uygun hastalarda öncelikli tercih mitral kapak tamiridir. Tamirin mümkün olmadığı durumlarda mitral kapak değişimi uygulanabilir. |
| Cerrahi Zamanlaması | Ağır mitral yetersizliği, belirti gelişmesi, sol ventrikül fonksiyonunda bozulma, kalp boşluklarında belirgin genişleme veya pulmoner hipertansiyon gelişmesi durumunda değerlendirilir. |
| Takip | Düzenli kardiyoloji kontrolü ve hastalığın derecesine göre belirlenen aralıklarla ekokardiyografi yapılması önerilir. |
| Yaşam Tarzı Önerileri | Kan basıncının kontrol altında tutulması, düzenli fiziksel aktivitenin hekim önerisine göre planlanması, sigara kullanılmaması, sağlıklı beslenme, ideal kilonun korunması ve kardiyovasküler risk faktörlerinin kontrol edilmesi önerilir. |
| Gebelik | Hafif olgular genellikle iyi tolere edilir. Ağır mitral yetersizliği olan kadınlarda gebelik öncesi kardiyolojik değerlendirme önerilir. |
| Acil Başvuru Gerektiren Durumlar | Ani gelişen şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, hızlı veya düzensiz çarpıntı, akut kalp yetmezliği belirtileri. |
| Prognoz | Hastalığın seyri dejenerasyonun derecesine ve mitral yetersizliğinin şiddetine bağlıdır. Uygun zamanda yapılan kapak tamiri veya değişimi ile uzun dönem sonuçlar genellikle başarılıdır. |
| Korunma | Yaşa bağlı dejenerasyon tamamen önlenemese de hipertansiyonun kontrolü, kardiyovasküler risk faktörlerinin azaltılması ve düzenli kardiyolojik takip hastalığın olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir. |
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Nedir?
Kalbi, dört odası olan ve hiç durmadan çalışan kusursuz bir pompa gibi düşünmek mümkündür. Sol tarafta yer alan üst odacık, akciğerlerde temizlenip oksijene doymuş olan kanı toplama görevini üstlenir. Bu temiz kan, daha sonra alt odacığa geçer ve buradan güçlü bir kasılmayla tüm vücuda pompalanır. İşte mitral kapak, bu üst ve alt odacıklar arasında yer alan, tek yöne açılan kritik bir kapı görevi görür. Kan aşağıya geçerken bu kapı sonuna kadar açılır, alt odacık kanı vücuda göndermek için şiddetle kasıldığında ise bu kapı sıkıca kapanarak kanın geriye kaçmasını engeller. Bu kapının kanatçıkları, alt odacığın duvarlarına “korda” adı verilen ince ama son derece dayanıklı ipliksi bağlarla tutunmaktadır. Bu ipleri bir paraşütün iplerine benzetebiliriz; kanatçıkların basınca dayanmasını ve tersine dönmemesini sağlarlar.
Dejeneratif mitral kapak hastalığı tablosunda, bu kusursuz mekanizma zamanla bozulmaya başlar. Kapak kanatçıkları esner, kalınlaşır veya kapağı tutan o sağlam paraşüt ipleri aniden kopabilir. Kapı tam kapanamadığı için, alt odacık her kasıldığında kanın önemli bir kısmı ait olduğu yere, yani vücuda gitmek yerine geriye, üst odacığa doğru kaçar. Bu durum kalpte ciddi bir yüklenme yaratır. Geriye kaçan kan, zamanla akciğerlerde birikmeye başlar ve akciğer damarlarındaki basıncı artırır. Kalp, vücudun ihtiyacı olan kanı sağlayabilmek için her seferinde daha fazla efor sarf etmek zorunda kalır. Bu sürekli aşırı çalışma hali, uzun vadede kalp kasının yorulmasına, odacıkların balon gibi genişlemesine ve nihayetinde kalp yetersizliği adı verilen daha geniş çaplı bir sorunun ortaya çıkmasına zemin hazırlar.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Hangi Nedenlerle ve Hangi Alt Tiplerle Karşımıza Çıkar?
Geçmiş yıllarda kalp kapaklarını bozan en yaygın etken çocukluk çağında geçirilen romatizmal ateş hastalıklarıyken, günümüzde modern tıbbın gelişmesi ve ortalama yaşam süresinin uzamasıyla birlikte “dejeneratif” yani doku yaşlanmasına ve yıpranmasına bağlı hastalıklar daha sık görülmektedir. Bu yapısal bozulmalar temel olarak üç farklı şekilde kendisini gösterir ve her birinin altında yatan mekanizma birbirinden farklıdır.
İlk olarak karşımıza çıkan tablo genellikle ileri yaşlardaki bireyleri etkileyen fibroelastik eksiklik durumudur. İlerleyen yaşla birlikte cildimiz nasıl esnekliğini kaybedip kırışıyorsa, kalp kapağını oluşturan bağ dokuları da zamanla zayıflar. Bu incelme ve zayıflama sonucunda, kapağı yerinde tutan ipliksi yapılarda aniden kopmalar meydana gelebilir. Kişi hiçbir şikayeti yokken, aniden gelişen şiddetli bir nefes darlığı ile sağlık kurumlarına başvurmak durumunda kalabilir.
Bir diğer alt tip ise daha çok genç ve orta yaşlı bireylerde izlenen Barlow hastalığıdır. Bu durumda kapak yaprakçıkları normalden çok daha kalın, süngerimsi, gevşek ve dalgalı bir yapıya bürünür. Kapak kapanmaya çalıştığında, gevşemiş olan kanatçıklar üst odacığa doğru bir balon gibi şişerek sarkar. Bu hastaların kapağında çok daha yaygın bir şekil bozukluğu bulunur ve zaman içinde iplerde esnemeler görülür. Üçüncü bir alt tip ise Marfan sendromu gibi genetik geçişli bağ dokusu hastalıklarının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Vücuttaki tüm bağ dokularının doğuştan kusurlu üretildiği bu sendromda, iskelet ve göz yapısındaki farklılıkların yanı sıra aort damarında ve mitral kapakta çok erken yaşlarda ciddi yapısal bozulmalar ortaya çıkma eğilimi gösterir.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Vücudumuzda Hangi Belirtilere Neden Olur?
Hastalığın erken evrelerinde, kalp genellikle oluşan bu yeni duruma uyum sağlamaya çalışır ve vücut bir denge mekanizması kurarak şikayetleri baskılar. Bu dönemde kaçak hafif veya orta derecelidir ve kişiler genellikle günlük yaşamlarında belirgin bir sorun hissetmezler. Ancak yıllar içinde kapağın yapısı daha da bozuldukça ve geriye kaçan kan miktarı arttıkça, kalp kası bu ekstra yükü taşıyamaz hale gelir. Kalbin telafi mekanizmalarının tükenmeye başlamasıyla birlikte günlük hayatı derinden etkileyen ve yaşam kalitesini düşüren çeşitli şikayetler gün yüzüne çıkmaya başlar.
Kapak kaçağının ilerlediği durumlarda en sık gözlemlenen belirtiler şunlardır:
- Çarpıntı
- Halsizlik
- Çabuk yorulma
- Nefes darlığı
- Kuru öksürük
- Gece uyanmaları
- Ayak bileklerinde şişlik
- Karında şişlik
Bu belirtilerin ortaya çıkış mekanizması doğrudan kalbin bozulan dinamiği ile ilişkilidir. Özellikle efor gerektiren durumlarda, örneğin yokuş veya merdiven çıkarken, kasların daha fazla oksijene ihtiyacı olur. Ancak kapaktaki kaçak nedeniyle vücuda yeterli kan pompalanamadığı için kişi aniden enerjisiz kalır ve çabuk yorulur. Geriye kaçan kanın akciğerlerde göllenmesi ise özellikle yatay pozisyonda nefes almayı zorlaştırır. Hastalar genellikle gece uykularından boğulma hissiyle uyanabildiklerini ve rahat uyuyabilmek için yastık sayılarını artırmak zorunda kaldıklarını ifade ederler. Kan dolaşımındaki bu yavaşlama ve geriye doğru basınç artışı, yerçekiminin de etkisiyle zamanla vücudun alt kısımlarında sıvı birikimine yol açar.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı İçin Geleneksel Cerrahi Yöntemler Neler Sunar?
Kapak yapısındaki ileri dereceli bozulmaların ve kaçakların tedavisinde geleneksel olarak başvurulan yöntem açık kalp cerrahisi ile kapağın onarılmasıdır. Cerrahi onarım, kalp dokusuna doğrudan müdahale edilerek anatomik yapının yeniden şekillendirilmesine olanak tanır. Bu ameliyatlar genellikle göğüs kemiğinin tam ortadan kesilmesiyle veya bazı durumlarda koltuk altından yapılan daha küçük kesilerle gerçekleştirilir.
Ameliyat esnasında kalbin ve akciğerlerin fonksiyonlarının tamamen durdurulması gerekmektedir. Bu süreçte vücudun kan dolaşımını ve oksijen ihtiyacını karşılamak üzere hasta, “kalp-akciğer pompası” adı verilen gelişmiş bir ekstrakorporeal sisteme bağlanır. Kalp özel sıvılarla soğutularak durdurulduktan sonra, cerrah kalbin ilgili odacığını açarak arızalı kapağa doğrudan ulaşır. Kopan iplerin yerine dışarıdan dayanıklı teflon malzemelerle yeni destek ipleri dikilir, gereğinden fazla bollaşmış dokular çıkarılır ve kapağın oturduğu çerçeveyi daraltıp sağlamlaştırmak amacıyla özel destek halkaları yerleştirilir.
Bu cerrahi yaklaşım anatomik olarak uzun vadeli iyileşme sağlaması açısından oldukça etkili bir tedavi seçeneğidir. Ancak ameliyatın doğası gereği vücut üzerinde yarattığı fizyolojik yük oldukça fazladır. Göğüs kafesinin açılması, kalbin durdurulması ve dolaşımın makineye devredilmesi, dokular üzerinde önemli bir stres yaratır. Genç ve genel sağlık durumu iyi olan bireyler bu süreci daha rahat tolere edebilirken, iyileşme süreci genellikle haftalar, göğüs kemiğinin kaynaması ise aylar alabilmektedir.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Tedavisinde Ameliyatsız Girişimsel Yöntemlerin Avantajları Nelerdir?
Geleneksel açık cerrahi her ne kadar etkili olsa da ileri yaştaki bireyler veya kronik akciğer hastalığı, böbrek fonksiyon bozuklukları gibi ek sağlık sorunları bulunan kişiler için göğüs kafesinin açılması çok büyük riskler barındırabilmektedir. Vücudu böylesine büyük bir cerrahi travmayı kaldıramayacak kadar kırılgan (frail) olan hastalar için tıbbın sunduğu en önemli alternatif, girişimsel kardiyoloji çatısı altında uygulanan transkateter, yani kateter aracılı ameliyatsız yöntemlerdir. Bu yöntemlerin temel felsefesi, kalbi durdurmadan ve büyük kesiler açmadan, damar yollarını kullanarak kapağa ulaşmak ve içeriden onarım yapmaktır.
Bu yenilikçi yaklaşımların hastalara sunduğu bazı potansiyel avantajlar şunlardır:
- Göğüs kemiğinin kesilmemesi
- Kalbin durdurulmaması
- Kısa hastane yatışı
- Hızlı toparlanma süreci
- Düşük kanama riski
- Azalmış işlem sonrası ağrı
Kateter bazlı bu işlemler, kasık bölgesindeki büyük bir toplardamardan ince iğnelerle girilmesiyle başlar. Vücutta büyük bir kesi olmadığı için enfeksiyon riski daha düşüktür ve hastalar işlemden çok kısa bir süre sonra kendi başlarına yürümeye başlayabilirler. Açık ameliyat sonrası haftalar süren fiziksel kısıtlamalar bu yöntemde genellikle bulunmaz; hastaların büyük çoğunluğu birkaç gün içinde taburcu olarak günlük rutinlerine, sevdiklerine ve sosyal yaşamlarına hızlıca dönüş yapabilirler. Ayrıca ilerleyen yıllarda kapakta yeni bir sorun ortaya çıkması durumunda, ikinci bir açık kalp ameliyatı çok riskli kabul edilirken, kasıktan yapılan işlemlerin daha düşük risk profiliyle tekrarlanabilme olanağı bulunması büyük bir kolaylık sağlar.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Olgularında Mandallama (MitraClip) İşlemi Adım Adım Nasıl Uygulanır?
Ameliyatsız kapak tamiri denildiğinde akla gelen en yaygın ve çığır açıcı yöntemlerden biri, mandallama veya tıbbi adıyla Transkateter Kenar-Kenara Onarım (TEER) işlemidir. Bu işlem angiografi laboratuvarı nda gerçekleştirilir. Hasta, konforunun ve güvenliğinin sağlanması amacıyla genellikle genel anestezi altında uyutulur.
İşlem yemek borusuna yerleştirilen ve kalbi hemen arkasından çok net görebilen üç boyutlu bir ultrason probunun rehberliğiyle yönetilir. Kasıktaki toplardamardan küçük bir giriş yapılarak, yönlendirilebilir uzun ve esnek bir tüp (kateter) kalbin sağ üst odacığına kadar ilerletilir. Kalbin sağ ve sol odacıklarını ayıran ince duvar (septum) özel bir iğne yardımıyla çok hassas bir noktadan delinerek sol tarafa, yani mitral kapağın bulunduğu bölgeye geçiş sağlanır. Bu geçiş noktasının milimetrik hesaplarla belirlenmesi, kullanılacak cihazın kapağa doğru açıyla yaklaşabilmesi için kritik öneme sahiptir.
Sol tarafa geçildikten sonra, ucunda mandal benzeri küçük bir cihaz bulunan sistem kateterin içinden kapağa doğru itilir. Ultrason ekranından kalp canlı olarak izlenirken, cihaz kapağın en çok kaçak yapan bölgesinin tam üzerine hizalanır. Atan kalbin içinde, cihazın kolları açılarak kapağın altına doğru indirilir. Kalp kasıldığında kanatçıklar cihazın kollarına doğru yaklaşır; bu anda kollar kapatılarak sızdıran kanatçıklar tam ortalarından birbirine tutturulur. Cihaz henüz serbest bırakılmadan önce kaçak miktarının ne kadar azaldığı kontrol edilir. Eğer elde edilen azalma yeterli görünürse mandal kalıcı olarak bırakılır ve işlem sonlandırılır; böylece kapağın o bölgesindeki sızıntı büyük oranda engellenmiş olur.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı İçin Kimler Ameliyatsız Tedaviye Uygun Adaydır?
Mandallama işlemi, tıp teknolojisinin çok önemli bir başarısı olsa da kalp kapağında sorun olan herkes için standart bir tedavi olarak değerlendirilemez. İşlemin kimlere yapılacağına, kardiyologların, cerrahların ve anestezi uzmanlarının bir arada bulunduğu “Kalp Takımı” adı verilen kurullar tarafından çok yönlü değerlendirmeler yapılarak karar verilir. Amaç hastaya en faydalı olacak ve en az risk barındıran yöntemi belirlemektir.
Genel hatlarıyla, ilaç tedavisine yanıt vermeyen, ilerleyen yaşı veya eşlik eden ağır ek hastalıkları nedeniyle açık kalp ameliyatı olması çok riskli bulunan bireyler bu işlem için öncelikli adaylar arasında yer alırlar. Ancak sadece hastanın cerrahi riskinin yüksek olması yeterli değildir; kapağın anatomik yapısının da bu cihazın tutunabilmesine elverişli olması gerekir. Uluslararası çapta yürütülen büyük tıbbi araştırmalar, kalbin kendi çapına kıyasla kapaktaki kaçağın orantısız derecede büyük olduğu hastalarda bu yöntemin hayat kurtarıcı sonuçlar doğurduğunu göstermiştir. Kapağa aşırı kireç oturmuşsa, kapak aralığı zaten çok darsa veya kalbin içinde enfeksiyon pıhtıları varsa bu işlem uygulanmaz. Doğru hastanın seçilmesi, tedavi başarısındaki en kilit faktördür.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı ile Birlikte Kapak Daralması Varsa Nasıl Bir Yol İzlenir?
Mitral kapaktaki yapısal bozulmalar her zaman sadece gevşeme ve geriye kaçırma şeklinde olmaz; bazen yıllar süren yıpranmalar, daha önceden geçirilmiş enfeksiyonlar veya dokulardaki aşırı kireç (kalsiyum) birikimi nedeniyle kapağın yaprakçıkları kalınlaşarak birbirine yapışabilir. Bu durumda kapak, bırakın tam kapanmayı, yeterince açılamaz hale gelir. Kan üst odacıktan alt odacığa geçmekte zorlanır ve kalp içinde ciddi bir basınç birikimi oluşur.
Kapakta darlığın ön planda olduğu, ancak yaprakçıkların henüz taşlaşacak kadar kireçlenmediği durumlarda yine ameliyatsız bir çözüm üretmek mümkündür. Kasık damarından girilerek yapılan ve “balon valvüloplasti” adı verilen bu işlemde, sönük haldeki özel bir balon kateter yardımıyla daralmış kapağın aralığına yerleştirilir. Balon, doğru noktada aniden şişirilerek birbirine yapışmış olan kanatçık bağlantı noktalarının esnemesi ve kontrollü bir şekilde ayrılması sağlanır. Bu mekanik genişletme sayesinde kapağın açılım alanı büyür, kan akışı rahatlar ve hastanın nefes darlığı gibi şikayetlerinde genellikle işlem masasında bile belirgin bir hafifleme hissedilmesi hedeflenir.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı İleri Boyuttaysa Ameliyatsız Kapak Değişimi (TMVR) Yapılabilir mi?
Mandallama işlemi, mevcut kapağı yerinde tutarak onu içeriden onarmaya odaklanır. Ancak bazı hastalarda kapağın yapısı onarılamayacak kadar deforme olmuş, aşırı derecede kireçlenmiş veya daha önce geçirilen ameliyatlara bağlı olarak anatomisi tamamen değişmiş olabilir. Bu tür durumlarda mandal cihazının tutunabileceği sağlıklı bir doku kalmamıştır. Geçmiş yıllarda bu hastalar için uygulanabilecek alternatif tedavi seçenekleri çok sınırlıyken, günümüzde transkateter mitral kapak replasmanı (TMVR) olarak bilinen ameliyatsız kapak değişimi teknolojileri büyük bir umut ışığı olmuştur.
Bu işlemde amaç hastanın çalışmayan kapağını tamamen yeni bir yapay kapakla değiştirmektir. Katlanarak incecik bir tüpün içine sıkıştırılmış olan biyolojik kalp kapağı, kasıktan girilerek kalbin içine kadar ulaştırılır. Eski kapağın tam hizasına gelindiğinde bu yeni kapak şemsiye gibi açılarak eski dokuları duvarlara doğru sıkıştırır ve onun yerini alarak görevi devralır. Bu yöntem genellikle geçmişte açık ameliyatla hayvan dokusundan yapılmış yapay bir kapak takılan ancak o kapağı çürüyen hastalarda eski kapağın içine yeni kapağın oturtulması şeklinde kullanılır. Benzer şekilde kapağın çerçevesi tamamen kireçle kaplanıp taşlaştığında, bu betonumsu zemin kullanılarak yeni kapağın o bölgeye sıkıştırılması yoluyla da önemli bir tedavi alternatifi oluşturulmaktadır.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Öncesi Hangi İleri Teknolojik İncelemeler Yapılmalıdır?
İster onarım isterse kapak değiştirme işlemi olsun, ameliyatsız girişimlerin başarısı, işlem öncesinde yapılan çok detaylı planlamalara dayanmaktadır. Kalbin içi kapalı bir kutu olduğu için, dışarıdan yerleştirilecek cihazların kalbin eşsiz anatomisiyle tam bir uyum içinde olması gereklidir. Bu aşamada yüksek çözünürlüklü görüntüleme teknolojileri devreye girer.
İşlem öncesinde yapılması gereken temel incelemeler aşağıda sıralanmaktadır:
- Transözofageal ekokardiyografi
- Bilgisayarlı kalp tomografisi
- Elektrokardiyografi
- Kan tahlilleri
Bu testler sayesinde kalbin üç boyutlu sanal bir haritası çıkarılır. Özellikle yeni bir kapak yerleştirilmesi planlanıyorsa, bilgisayarlı tomografi verileri özel yazılımlara aktarılır. Sanal ortamda cihazın kalbe yerleştirilmiş hali simüle edilir. En çok dikkat edilen konu, dışarıdan konulan bu yapının kalbin diğer kısımlarına baskı yapıp yapmayacağıdır; örneğin kalpten ana atardamara giden kanın çıkış yolunu daraltma riski varsa, o işlem yöntemi tercih edilmez. Milimetrik ölçümler, risklerin en aza indirilmesi ve işlemlerden olumlu sonuçlar alınması açısından hayati bir öneme sahiptir.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Sağ Kalbi de Etkilediğinde Hangi Eş Zamanlı İşlemler Yapılır?
Vücudumuzdaki dolaşım sistemi birbirine entegre bir şekilde çalışır ve bir bölgedeki sorun zamanla diğer bölgeleri de etkisi altına alır. Mitral kapaktaki bozulma uzun yıllar devam ettiğinde, geriye kaçan kanın akciğerlerde yarattığı yüksek basınç, yavaş yavaş kalbin sağ tarafına doğru yansır. Bu kronik yüklenme sonucunda, kalbin sağ tarafında bulunan triküspit kapağın çerçevesi genişlemeye başlar ve o kapak da tam kapanamayarak kan kaçırmaya başlar. Bu durum hastanın sağlığını çok daha hızlı bir şekilde bozarak bacaklarda ve karında şiddetli sıvı birikimlerine yol açar.
Girişimsel kardiyolojinin sunduğu teknolojik imkanlar sayesinde, durumu bu kadar ilerlemiş hastalarda bile eş zamanlı müdahaleler yapılabilmektedir. Hastanın genel sağlık durumu ve kalp yapısı uygun bulunduğunda, kasıktaki aynı damar yolu kullanılarak tek bir seansta her iki kapağa da mandallama işlemi uygulanabilmektedir. Önce sol tarafa geçilerek mitral kapağın kaçağı azaltılmaya çalışılır, hemen ardından sağ tarafa dönülerek triküspit kapağın kanatçıklarına da benzer bir onarım mandalı takılır. Böylece tek bir işlemle kalbin her iki tarafındaki mekanik yük hafifletilmiş olur; bu ikili yaklaşımın hastaların nefes darlığı ve vücut şişliklerini azaltmada oldukça destekleyici olduğu gözlemlenmektedir.
Dejeneratif Mitral Kapak Hastalığı Sonrası Gelişebilecek Kaçaklara Nasıl Müdahale Edilir?
Geçmişte açık kalp ameliyatı olarak mekanik veya biyolojik kapak takılmış olan hastaların bazılarında, ameliyattan yıllar sonra yeni sorunlar baş gösterebilir. Takılan yapay kapak kendi içinde sağlam çalışıyor olsa bile, kalbe dikildiği dış çerçevenin etrafındaki dokularda zayıflamalar veya atılan dikişlerde gevşemeler olabilir. Bu durumda ana kapı kapalı kalsa da kapının dış kasası ile duvar arasından sızıntılar başlar. Buna tıp dilinde paravalvüler kaçak adı verilir. Yüksek basınçla bu dar boşluklardan geriye fışkıran kan hücreleri parçalanarak kişide ciddi kansızlık ve yorgunluk hissi oluşturur.
Bu hastaları ikinci bir açık kalp ameliyatına almak oldukça zahmetli bir süreçtir. Bunun yerine girişimsel yöntemler tercih edilerek kasıktan girilir ve ince teller yardımıyla o sızıntı yapan küçük tünellerin içinden geçilir. Buraya tüneli tamamen kapatacak şekilde tasarlanmış şemsiye veya tıkaç benzeri özel cihazlar yerleştirilir. Cihaz yerleştirildikten sonra etrafındaki boşluk kapanır ve sızıntının durması amaçlanır. Kan hücrelerinin parçalanmasını engelleyen ve kalp yetersizliği şikayetlerini azaltan bu onarım tekniği, hastaları büyük bir ameliyatın getireceği fizyolojik yükten koruyarak yaşam kalitelerini yükseltmeye yardımcı olmaktadır.
Sıkça sorulan sorular
Prof. Dr. Kadriye Orta Kılıçkesmez, Türk kardiyoloji alanında önde gelen isimlerden biridir. 24 Ocak 1974’te Tekirdağ’da doğmuştur. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde tamamladıktan sonra uzmanlık alanı olarak kardiyolojiyi seçmiş ve aynı üniversitenin Kardiyoloji Enstitüsü’nde uzmanlık eğitimini almıştır.2015 yılında üniversite tarafından görevlendirilerek Şişli Etfal kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuarını kurmuştur. 2017 yılında profesör olan Kadriye Kılıçkesmez 2020 yılında Prof Dr. Cemil Taşçı Hastanesi’nin kardiyoloji kliniğini ve Angio laboratuvarını kurmuş, kliniğin eğitim kliniği olmasını sağlamıştır.
